‘Premier Kosovo betrokken bij criminele organisatie voor handel in organen’

Premier Hashim Thaci van Kosovo. Foto Reuters / Stoyan Nenov

Vroegere leiders van het Kosovaarse Bevrijdingsleger (UÇK), onder wie de huidige premier Hashim Thaci, gaven na het einde van de oorlog in Kosovo in 1999 leiding aan de georganiseerde executie van gevangenen voor hergebruik van hun organen bij transplantaties. De organen werden verkocht aan rijkere landen. Gisteren publiceerde de Raad van Europa na twee jaar onderzoek een conceptrapport van de Zwitserse senator Dick Marty over deze zaak.

De rol van de huidige premier destijds is niet glashelder, zegt Balkancorrespondent Marloes de Koning van NRC Handelsblad over het rapport. Iedereen weet dat hij een van de leiders destijds van het UÇK was, daarom is hij nu nog populair, en iedereen weet dat het UÇK dingen deed die het daglicht niet kunnen verdragen. Politieke consequenties voorziet De Koning niet voor Thaci. Met een derde van de stemmen was hij de winnaar van de parlementsverkiezingen afgelopen zondag. Hij wil dat Kosovo lid wordt van de EU en de NAVO en krijgt de steun van de VS.

Het rapport is evenzeer een aanklacht tegen het Westen, zegt De Koning, dat nimmer serieus onderzoek deed naar alle verdenkingen over illegale activiteiten, zoals de orgaanhandel. De voormalige aanklager van het Joegoslavië-tribunaal, Carla Del Ponte, noemde deze beschuldigingen al in het boek The Hunt: Me and War criminals (wiki) dat ze in 2008 publiceerde. Het Westen hechtte meer waarde aan stabiliteit in de regio via samenwerking met de bestaande leiders dan onderzoek naar hun gedrag.

Thaci’s regering heeft het rapport onmiddellijk gekwalificeerd als een “ongefundeerde poging om de reputatie van de UÇK te beschadigen”. Het gaat om “bedenksels” van een “bevooroordeelde” Marty. Marty heeft eerder spraakmakend onderzoek verricht naar de hulp die Europese landen hebben gegeven aan de CIA bij illegale gevangenneming - de zogeheten rendition.

Gevangen genomen Serviërs en tegenstanders van de UÇK werden destijds, aldus het rapport van Marty, in Noord-Albanië gevangen gehouden op locaties met “geavanceerde faciliteiten” voor het verwijderen van organen. Gevangenen werden geëxecuteerd op het moment dat organen nodig waren en chirurgen aanwezig waren voor verdere afhandeling. Patiënten in Canada, Duitsland, Polen en Israël betaalden 80.000 tot 100.000 euro voor nieren.

De juridische commissie van de Raad van Europa bespreekt het rapport morgen.