Geef de zalm een kans

Ooit was de monding van het Haringvliet de broedplaats voor de grootste kolonie kluten van Europa en overwinterden langs de oevers jaarlijks tienduizenden wilde ganzen. De afsluiting van het Haringvliet in 1970 als onderdeel van de Deltawerken heeft dit watervogelwalhalla tot geschiedenis gemaakt.

De vraag is nu: is er in het water van het Haringvliet nog wel – beter gezegd weer – toekomst voor trekvissen als zeeforel, elft, fint en niet op de laatste plaats zalm? Bij het kabinet-Rutte lijkt het voortleven van deze vissen in Nederland en elders in Europa niet in veilige handen. Dat komt door een even korte als omineuze mededeling in het regeerakkoord: „Het Besluit beheer Haringvlietsluizen (‘Kierbesluit’) wordt ingetrokken.”

Daarmee werd een afspraak herroepen die het kabinet-Kok tien jaar geleden had gemaakt. Een VVD-staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, Monique de Vries, was destijds de eerst verantwoordelijke, maar dat heeft haar partij niet verhinderd zich nu aan te sluiten bij de bezwaren die er al langer leefden bij de huidige coalitiepartner, het CDA, en her en der in de regio, met name bij agrariërs die een tekort aan zoetwater vrezen.

Het besluit uit 2000 hield in dat de sluizen in de vijf kilometer lange en 56 meter brede Haringvlietdam op een kier zouden worden gezet. Zo zou er voor de trekvissen die in de Rijn paaien, weer een geleidelijke doorgang komen van zout naar zoet water en vice versa, terwijl het gevaar van overstromingen evengoed werd beteugeld.

Elders in Europa namen andere landen in het stroomgebied van de Rijn al eerder maatregelen om barrières op te ruimen of alternatieven te bieden waardoor de vissen hun voor hun voortbestaan noodzakelijke trektochten zouden kunnen vervolgen. De terugkeer van de zalm werd bovendien als symbolisch beschouwd: kijk, de Rijn is weer schoon.

Alleen is het van effectuering van het Nederlandse plan uit 2000 nog altijd niet gekomen. Procedures vergden meer tijd dan verwacht, de uitvoering bleek steeds duurder te worden en de samenwerking tussen de betrokken overheden liet te wensen over.

Van het herhaalde uitstel dreigt nu afstel te komen. Al heeft staatssecretaris Atsma (Milieu, CDA) deze week in de Tweede Kamer het kabinetsvoornemen iets minder absoluut gemaakt dan het leek. Bij nader inzien wil hij een onderzoek naar de juridische en financiële consequenties. Schadeclaims dreigen.

Bovenal: Nederland heeft zijn handtekening gezet onder internationale verdragen die zowel de waterkwaliteit als de biodiversiteit bevorderen. Het is nog wel zo fatsoenlijk als een land staat voor zijn handtekening. Geef de zalm dus een kans.