'Blowen' in gebarentaal

Na het Engels is het Nederlands wereldwijd de meest gebruikte taal voor spamberichten. Dat meldt het in computerbeveiliging gespecialiseerde bedrijf MessageLabs. Overigens is toch slechts 1,3 procent van de spamberichten in het Nederlands gesteld. Negen van de tien oproepen om viagra of horloges te kopen zijn nog altijd in het Engels geschreven.

Het Italiaanse woord sprezzatura (betekenis ‘achteloze virtuositeit’) zou na vijfhonderd jaar weleens zijn definitieve doorbraak in het Nederlands kunnen meemaken. Begin december telde dit woord slechts 1.500 treffers, inmiddels komen er elke dag een paar bij. Zo schreef de columnist Christiaan Weijts vorige week in De Groene Amsterdammer dat moderne pr-medewerkers zich „tooien met een sprankelend sprezzatura’’, terwijl de jury voor de P.C. Hooft-prijs de essayist Henk Hofland gister prees omdat hij „zo scrupuleus en tegelijk met zoveel sprezzatura’’ de maatschappelijke toestand peilt. Het woord werd vermoedelijk bedacht door de Italiaanse diplomaat en schrijver Baldassare Castiglione (1478-1529).

Wie wil weten hoe je blowen, kutwijf of zuipen zegt in gebarentaal, kan sinds vorige week terecht op de website van het Nederlands Gebarencentrum (www.gebarencentrum.nl). Een groepje dove jongeren heeft een woordenboek van gebarenstraattaal gemaakt. Ieder gebaar wordt zowel los als in context getoond („Vanavond ga ik naar het feest, daar ga ik me klemzuipen’’). Op de website zijn verder onder meer de namen van het kabinet-Rutte in gebarentaal te zien. De naam van de premier ziet eruit als een trillende klauw.

Wie zich zorgen maakt over taalverloedering, moet deze winter beslist The British Library in Londen bezoeken. Tot april volgend jaar is daar de gratis tentoonstelling Evolving English te zien, over de geschiedenis van het Engels. De bezoeker leert er onder andere hoe er al honderden jaren wordt geklaagd over het almaar beroerder wordend taalgebruik van de Britten. Zo klaagde Jonathan Swift al in 1712 over dichters die „om tijd en moeite te sparen de barbaarse gewoonte invoeren om woorden af te korten en klinkers weg te laten”. Dat lijkt een perfecte beschrijving van sms-taal. Als voorbeeld gaf Swift woorden als Drudg’d, Disturb’d, Rebuk’t, Fledg’d „en duizenden andere”.

Kinderen die met speelgoed spelen dat veel verschillende vormen heeft, breiden hun woordenschat sneller uit dan kinderen van wie al het speelgoed op elkaar lijkt. Dat ontdekten psychologen van de Universiteit van Iowa. Door kinderen te laten spelen met gevarieerd speelgoed kon het aantal woorden dat ze leerden worden opgeschroefd van vier tot tien per week. De onderzoekers, die hun artikel publiceerden in Psychological Science, willen nu uitzoeken wat deze correlatie kan verklaren.

Met welke leermiddelen leerden kinderen vroeger lezen en schrijven? Onder andere met zogenoemde AB-boekjes. Daarvan zijn er nu een aantal te zien op een kersverse website voor historische kinderboeken, die gister is gelanceerd: www.onzekinderboeken.org. Men vindt hier onder meer het Vaderlandsch AB boek voor de Nederlandsche jeugd uit 1781, het Abé-boekje voor lieve kinderen uit 1831 en het Het kronings ABC uit 1898.

Volgens een rapport van het Amerikaanse onderzoeksbureau The Pew Center gebruikt ongeveer 8 procent van de Amerikanen Twitter. De meeste twitteraars zijn mannen tussen de 25 en 44 jaar oud die een hoge opleiding hebben genoten. Volgens het onderzoek voelen de meeste twitteraars zich begaan met hun medemensen, maar toch blijkt slechts de helft van hen te lezen wat anderen schrijven. Heel veel twitteraars praten dus vooral tegen zichzelf en dagelijks blijven miljoenen tweets ongelezen. Het rapport is online te lezen (http://tinyurl.com/38fy6rv).

Er komen niet alleen jaarlijks honderden nieuwe woorden bij, ze verdwijnen ook bij bosjes – doorgaans stilletjes door de achterdeur. Om die leegloop voor het Engels een halt toe te roepen is de website www.savethewords.org opgericht. Wie een woord aanklikt, krijgt niet alleen de definitie te zien, maar kan het woord meteen adopteren, met de belofte het woord vaker te gebruiken. De afgelopen jaren zijn er voor het Nederlands diverse boeken over ‘vergeten woorden’ verschenen; er is een ‘Neerlandsch Genootschap ter bevordering van het Belegen Woord’ (www.belegenwoorden.nl) en een Facebook-groep ‘Vereniging ter behoud van het bedreigde Nederlandse woord’ (http://tinyurl.com/bedreigd). Maar voor zover bekend kun je nog nergens verouderende Nederlandse woorden adopteren.