'Deze zaak is uitzonderlijk groot'

Wolters, psycholoog en getuige-deskundige in veel zedenzaken, verbaast zich nog steeds.

Vooral dat dit type misbruik jaren onopgemerkt blijft.

Wim Wolters is klinisch psycholoog en psychotherapeut, emeritus hoogleraar medische kinder- en jeugdpsychologie aan het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht. Hij is een veelgevraagd getuige-deskundige in zedenzaken.

In 1998, toen de Zandvoortse kinderpornozaak aan het licht kwam, pleitte hij voor openbaarmaking van het beeldmateriaal: mensen zouden kunnen zien hoe ernstig misbruik van kinderen kan zijn. Zoals de beelden van baby’s die, met de luier half naar beneden getrokken, van achteren gepenetreerd werden.

Wat moeten we ons voorstellen bij het misbruik door Robert M.?

„Ik moet voorzichtig zijn, want ik heb deze zaak niet onderzocht, maar het kan van alles zijn. Kleren aan of uit. Kinderen die met elkaar iets moeten doen, of volwassenen die iets met hen doen. Spelend en verleidend betasten, of doelgericht de genitaliën aanraken. Of afzuigen, the penis as a nipple, zoals de Amerikanen zeggen. Er kan een partner in het spel zijn. Je komt het hele handboek van perversiteiten tegen.”

Denkt u dat er kinderen gepenetreerd zijn?

„Er wordt gezegd dat het misbruik in één geval zeer ernstig is. Je wilt het je niet voorstellen, maar het kan. En dan maakt het uit of het om een lijfje van negen maanden gaat of van drie, vier jaar. Bij een heel jong kind gaat dat niet zonder verwondingen.”

Die blijven toch niet onopgemerkt?

„Nee. Maar er zijn ook allerlei vormen van misbruik die niet zulke sporen nalaten, of andere sporen. Het maakt veel uit wat er gebeurd is, op welke manier, hoe vaak, in welk kader. Verleidend en spelend? Een tikje tegen het plassertje en dan een foto maken? Dan zal het kind argeloos blijven en je merkt er als ouder niets van. Of is het bruusk en direct gebeurd? Kinderen kunnen dan van slag raken. Zeurderig en hangerig worden, of opeens veeleisend. Of stil en depressief. Een meegaand kind kan zich opeens gaan verzetten tegen de ouders. Het kan ook dat een kind seksuele dingen gaat zeggen of aanwijzen. Het lastige is dat kinderen dat in deze tijd ook wel doen zonder dat ze misbruikt zijn. En kinderen kunnen om allerlei andere redenen ook hangerig en zeurderig worden.”

Is dit een krankzinnige uitzondering of komt het vaker voor dan we denken?

„Het komt af en toe voor, maar we hebben geen idee hoe vaak. Maar dit geval, met zoveel kinderen, gedurende zo lange tijd – als het allemaal waar is, dan is het zeer uitzonderlijk. Het doet denken aan de zaak met de zwemleraar in Den Bosch, die ook jarenlang zijn gang kon gaan. Daar ben ik nog steeds boos en geschokt om. Hoe kán dat? Hoe is het praktisch mogelijk? Hoe gaan collega’s met elkaar om? Hoe zit het met het toezicht?”

Weet u het?

„Het heeft te maken met snel, druk, geen tijd, geen geld, iedereen met zijn eigen dingen bezig, niet meer boos of vragend naar elkaar durven kijken. Daar moeten we over nadenken.”

Kunnen we mannen wel met heel jonge of anderszins kwetsbare kinderen laten werken?

„Ja, dat vind ik wel. Ik hoop dat ik nu niet verkeerd begrepen word, maar we kunnen niet alles voorkomen. Het zou zonde zijn om alle mannen uit te sluiten doordat er enkele van deze gevallen zijn. Alleen: we moeten aan de poort veel strenger selecteren, ook de vrouwen. Wie ben jij? Heb je een partner en wie is je partner? Informeren bij vorige werknemers en ja, ook informeren bij de politie. De wereld is zo chaotisch in sommige opzichten dat je op plaatsen waar met, kwetsbare, kinderen wordt gewerkt niet voorzichtig genoeg kunt zijn.”

Mensen die kwaad willen, zoeken dan een andere plek.

„Absoluut. Maar als je zorgvuldig bent geweest en het gebeurt toch, dan heb je gedaan wat je kon. Ook zal er goed naar deze man moeten worden gekeken. Hoe behandelbaar is hij en hoe groot is de kans op recidive? Ik denk zeer groot. Zo’n man moet dan weggehouden uit de samenleving. Hoe gestoord ben je als je een jong kind, dat vertedert en een feest is om mee te maken, gebruikt als ding?”

Hoe nu verder?

„Tot nu toe is de opvang heel goed. Eberhard van der Laan [burgemeester van Amsterdam, red.] doet het uitstekend. Zorgvuldig, betrokken bij de ouders, zo veel mogelijk informatie. Alle kinderen worden nu onderzocht en dat is goed. Daarna moet er lang aandacht blijven voor de ouders en de kinderen, zonder medicalisering, zonder dramatisering. Ook laten zien als het goed met ze gaat.”

Kinderen begrijpen veel. Lees meer op pagina 7