Schwartz verrast kampioenen in Japan

Samuel Schwarz hield gisteren Shani Davis achter zich op de 1.000 meter in het Japanse Obihiro. „Wahnsinn”, reageerde hij.

Hoofdschuddend zat de Duitse schaatser Samuel Schwarz op een bankje op het middenterrein van de kale ijshal in het Japanse Obihiro. Een paar tellen eerder was favoriet Shani Davis in de laatste rit gefinisht met een miraculeuze zege op Lee Kyu-hyuk. Daar stond het toch echt, de einduitslag van de tweede duizend meter om de wereldbeker: 1. Schwarz: 1.09,98; 2. Davis 1.10,15; 3. Jan Bos 1.10,17. Eerste, vóór de olympisch kampioen en een voormalig wereldkampioen. „Wahnsinn”, riep Schwarz. Hij won als eerste Duitse man sinds negen jaar een wereldbekerwedstrijd.

Frank Dittrich was op 25 november 2001 de snelste op de tien kilometer op de Haagse Uithof in 13.50,52, nog altijd het baanrecord. Duitse vrouwen wonnen veel. Gunda Niemann, Claudia Pechstein, Anni Friesinger en de laatste vijf jaar Jenny Wolf, ook in Obihiro weer de sterkste op de tweede 500 meter. Ze zorgden voor kostbare zendtijd op televisie en maakten hun land tot een grote speler in de internationale schaatswereld. Maar de mannen bleven achter. Een enkele podiumplaats in de wereldbeker van Tobias Schneider, vier jaar geleden in Moskou, verder niets.

Schwarz (27) komt van de ijsbaan in Berlijn. Onder trainer Werner Unterdörfel, 23-voudig ijshockey-international in de DDR, wint hij als veertienjarige zijn eerste wedstrijdje bij Sportclub Berlin. Behalve een nationale titel bij de junioren-B blijft zijn erelijst lang leeg. Schwarz is sprinter noch allrounder, en blinkt vooral uit op de 1.000 en 1.500 meter. Met de Nederlander Bart Schouten als coach wint hij vanaf 2007 op de middenafstanden volop nationale titels. Bij gebrek aan concurrentie volgen ook drie sprinttitels. Maar internationaal komt de Duitse kopman niet verder dan de middenmoot. Bij de Spelen in Vancouver valt hij vooral op in de aanloop, als hij teamgenoot Nico Ihle aan een startbewijs helpt door zich terug te trekken bij de laatste wereldbeker. Aardig, maar dan zijn olympische klasseringen: 23 (500 meter), 16 (1.000) en 32 (1.500).

„Ze gaan in Duitsland al jaren uit van een zo groot mogelijke trainingsomvang”, zei Schouten bij zijn entree als Bundestrainer eind 2006. „Duitse schaatsers zijn daarmee opgevoed en het is moeilijk voor ze om zich aan te passen.” De oud-coach van Chad Hedrick kreeg de sleeping giant Duitsland niet wakker met zijn revolutionaire, meer op kwaliteit van trainen gebaseerde aanpak en vertrok na vier jaar naar Canada.

De schaatsers keerden afgelopen zomer terug naar hun roots. Schwarz ging in Berlijn verder met de zoon van zijn vroegere trainer, oud-schaatser André Unterdörfel. Groot was de schok in hun trainingsgroep toen in oktober de 59-jarige Werner Unterdörfel plotseling overleed. De trainer van voormalige DDR-toppers als René Schöfisch, Andreas Ehrig, Klaus Wunderlich en Michael Spielmann beschouwde Schwarz als zijn laatste grote ontdekking.

Schwarz begon dit seizoen wisselvallig met een achtste plaats op de 1.000 meter in Heerenveen en een dertiende in Berlijn. In Changchun werd hij vorige week op de kilometer vierde en twaalfde. In Obihiro kwam hij op de eerste dag niet verder dan de dertiende plaats; een dag later behaalde Schwartz zijn eerste internationale zege.

De laatste wereldbekerwedstrijd van 2010 was gedevalueerd door het ontbreken van de meeste Nederlandse toppers, die kozen voor een trainingsperiode. Toch werden in Japan volop baanrecords gereden: de Japanner Joji Kato (34,96) en Jenny Wolf (38,03) op de 500 meter en de Amerikaanse Heather Richardson (1.16,45) op de 1.000 meter.

Davis, sinds maart vorig jaar ongeslagen, startte gisteren beroerd en moest vanuit de binnenbocht tegenstander Lee Kyu-hyuk zelfs laten voorgaan op de kruising. Toch won de Amerikaan met een geweldige slotronde (26,9) de rit, net voor Jan Bos.