Politieke routinier niet te vermurwen

Gisteren rondde de nieuwe minister van Sociale Zaken zijn eerste begrotingsdebat af. Hoe deed Henk Kamp dat?

Den Haag : 14 oktober 2010 Kabinet Rutte. Minister van sociale zaken en werkgelegenheid Henk Kamp. foto © RVD/Kouwenhoven en Rozenburg
Den Haag : 14 oktober 2010 Kabinet Rutte. Minister van sociale zaken en werkgelegenheid Henk Kamp. foto © RVD/Kouwenhoven en Rozenburg

Henk Kamp (VVD). Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Begroting: 63,5 miljard euro (27 procent totale collectieve uitgaven)

Henk Kamp is een politieke routinier die niet snel van zijn stuk te brengen is. Niet door een motie van afkeuring van de SP. Niet door aanvallen over „asociale” en „geniepige” bezuinigingen. Ook niet door het spervuur aan vragen van Kamerleden over wat hij nu van plan is met de pensioenen.

De minister van Sociale Zaken had zich tijdens het begrotingsdebat in de Tweede Kamer vast voorgenomen de „broedende kip” niet te storen. Hij doelde daarbij op werkgevers en vakbonden, die momenteel intensief onderhandelen over een nieuw toekomstbestendig pensioencontract.

Hoe gaat dat eruitzien? Wil het kabinet de AOW-leeftijd verder verhogen dan 66 jaar? Wordt de AOW versterkt door koppeling aan de (hogere) verdiende lonen? En kan de minister de onrust wegnemen over de dreigende verlaging van pensioenuitkeringen als een deel van de pensioenfondsen aan het eind van dit jaar financieel onvoldoende zijn hersteld?

De minister wil kijken naar een hogere AOW, maar verder is hij „niet bereid iets te zeggen waardoor ik de onderhandelingen kan frustreren en een gezamenlijke uitkomst onmogelijk wordt”. „Ik heb er helemaal niets aan om vooraf uitspraken te doen die het vinden van oplossingen in de weg kunnen staan”. En: „Ik vind het niet verstandig nog meer uitspraken over dit onderwerp te doen.” De minister was niet te vermurwen en maakte duidelijk waarom.

Hem is er veel aan gelegen in het vroege voorjaar een belangrijk en breed sociaal akkoord met de vakbonden en werkgevers te sluiten over de aanvullende pensioenen, de AOW, de arbeidsmarkt voor ouderen, en over banen voor de grote kwetsbare groep mensen met een handicap. Een pensioenakkoord tussen de sociale partners, verwacht in januari, moet daarvoor de basis vormen.

Want minister Kamp maakte duidelijk dat hij het overeind houden van de oudedagsvoorziening als gevolg van de groeiende groep ouderen als zijn belangrijkste uitdaging ziet. De arbeidsmarkt verandert ingrijpend omdat vanaf volgend jaar de babyboomgeneratie met pensioen gaat en de beroepsbevolking krimpt. Het aantal werkenden moet fors toenemen, zei Kamp. Dat is nodig om de toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt te dekken en om het stelsel betaalbaar te houden.

De inspanningen die de minister wil plegen om meer mensen aan het werk te krijgen, kunnen in principe rekenen op steun van de Kamer. Zelfs de werkplicht voor mensen in de bijstand.

Kamps toezegging met voorstellen te komen die de positie van ouderen op de arbeidsmarkt moet verbeteren, viel bij oppositiepartij PvdA in goede aarde. Net als de suggestie van haar Kamerlid Hamer onderzoek te doen naar invoering van een mobiliteitsbonus, zodat mensen simpeler naar een nieuwe baan kunnen overstappen.

Alleen over de wijze waarop de minister en zijn staatssecretaris en partijgenoot, Paul de Krom, mensen met een geestelijke of fysieke handicap (Wajongers, WSW’ers) aan het werk willen krijgen door fors te korten op de uitkering, stuitte op breed verzet in de Kamer. Zelfs coalitiepartner CDA is hier kritisch over, omdat juist deze kwetsbare mensen niet snel een baan bij een gewoon bedrijf zullen vinden. CDA-Kamerlid Eddy van Hijum wil dat de minister zich hard maakt voor resultaatgerichte afspraken voor deze groep.

Kamp stond tijdens het hele debat pal voor de bezuinigingen van 2,5 miljard op zijn begroting, die ook bij de overheid hard neerslaan, zei hij. Bij zijn ministerie verdwijnen honderden banen, bij de Sociale Verzekeringsbank (AOW) en het UWV (uitkeringsinstituut en arbeidsbemiddelaar) duizenden banen. SP-Kamerlid Ulenbelt probeerde Kamp nog af te straffen met een motie van afkeuring omdat de minister het onverantwoord vindt een eerdere Kamermotie uit te voeren over verandering van de rente voor pensioenfondsen. Ulenbelt wilde zo voorkomen dat pensioenuitkeringen onnodig worden verlaagd. Maar ook hier kon de minister op steun rekenen van de Kamer. Alleen de SP steunde de motie.

Michèle de Waard