Hij kent het spel, dat is te merken

Deze week behandelde de Tweede Kamer de begroting van het ministerie van Defensie. Hoe deed de nieuwe minister Hans Hillen het?

Een paar soldatenkistjes, een Zwitsers zakmes op miniatuurformaat en een echtscheidingscontract voor de JSF. Kamerleden overlaadden minister Hillen deze week met cadeautjes. Op zijn beurt overlaadde hij de Tweede Kamer bij de behandeling van zijn begroting met charme. Dat is hem wel toevertrouwd. Complimenten voor de bijdragen van de Kamerleden, begrip voor de geuite zorgen, kritische opmerkingen welwillend in overweging nemend maar ondertussen wel geheel zijn eigen lijn trekkend. Met Hans Hillen wordt Defensie geleid door een raspoliticus.

Zijn voorganger, Eimert van Middelkoop (ChristenUnie), is alweer vergeten. Afstandelijk op het ministerie en moeizame contacten met de buitenwereld van Defensie. Dat geldt zeker niet voor Hillen. Vanaf de eerste dag als minister zat hij bovenop de moeilijke vraagstukken. Niet in een vragende rol, maar in een leidende.

Hillen weet als geen ander hoe het in Den Haag werkt. Alle rollen in het politiek theater heeft hij, sinds 1977, bekleed: journalist, voorlichter, Kamerlid, lobbyist. Les één: initiatief nemen en houden. Dat doet Hillen dan ook onophoudelijk. Hij tekende voor een bezuiniging van in totaal 635 miljoen euro die het regeerakkoord Defensie oplegde. Maar bij zijn kennismakingsgesprek met premier Rutte liet hij direct weten dit te beschouwen als een vanwege de kredietcrisis uit nood geboren bezuiniging. In de toekomt diende er weer meer geld voor de krijgsmacht te komen. Omdat, zoals hij gisteren in een breed betoog uiteenzette, de wereld vol is van onzekerheden, waarbij hij verwees naar de historicus Huizinga. Die schreef: „Wij leven in een onzekere wereld en wij weten het.” Het ging Hillen om de laatste woorden van Huizinga: het weten. Dat betekent voorbereid zijn op dreigingen die nu nog onvoorstelbaar lijken.

Dat kost geld dat er nu niet is. Integendeel, Hillen werd bij zijn aantreden geconfronteerd met een aantal overschrijdingen uit het verleden die ervoor zorgen dat hij nog enkele honderden miljoenen extra moet bezuinigen. Tijdens het debat over zijn begroting, was dan ook regelmatig te horen: ‘één miljard aan bezuinigingen’. Hillen sprak het niet tegen. Hij weet: hoog inzetten nu, betekent dat het later nog kan meevallen. Op dit moment wordt in Hillens woorden iedereen voorbereid op „zwaar onweer”. Over drie maanden zal hij aangeven hoe hij de komende jaren alle bezuinigingen denkt te kunnen vinden, schreef hij vorige maand. De Kamer is onder de indruk van zo veel voortvarendheid.

En dan is er nog het gevechtsvliegtuig JSF. Ook hier kiest Hillen voor het zwartste scenario. De kosten voor dit miljardenproject vallen met 1,4 miljard euro extra 20 procent hoger uit. „U ziet hier een boze potentiële afnemer”, zei Hillen. Hij had dit zo ook tegen de Amerikaanse ambassadeur gezegd, zei hij. Met zijn verontwaardiging was hij hiermee opnieuw de Kamer voor.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In de rubriek De nieuwe minister (9 december, pagina 5) wordt minister Hillen (CDA, Defensie) aangehaald die de historicus Huizinga citeert met de woorden „Wij leven in een onzekere wereld”. Huizinga’s in 1936 geschreven boek In de schaduwen van morgen begint echter met de woorden „We leven in een bezeten wereld”. Volgens Hillen betrof het „een verwijzing” naar de woorden van Huizinga.