Terug naar George W.

Het wordt later deze week officieel: de VS keren terug naar Bush’ belastingpolitiek.

Ook Obama legt zich neer bij een blijvende verlaging van de belastingen voor de rijken.

U.S. President Barack Obama waves as he walks to Marine One before departing on a day trip to North Carolina from the White House in Washington December 6, 2010. REUTERS/Joshua Roberts (UNITED STATES - Tags: POLITICS)
U.S. President Barack Obama waves as he walks to Marine One before departing on a day trip to North Carolina from the White House in Washington December 6, 2010. REUTERS/Joshua Roberts (UNITED STATES - Tags: POLITICS) REUTERS

„Historici zullen”, zei de scheidende senator Byron Dorgan vorige week, „later op deze tijd terugkijken en zeggen: ‘Wat bezielde die mensen?’”

Dorgan, Democraat uit North Dakota, reageerde op het debat over het in stand houden van de belastingverlagingen voor de allerrijkste Amerikanen. George W. Bush voerde de verlagingen voor alle inkomensgroepen in 2001 voor tien jaar in; ze lopen op 1 januari af. Republikeinen willen dat ze blijven, Democraten en het Witte Huis zijn het daarmee eens – behalve voor inkomens boven 250.000 dollar. Een compromis is de komende dagen noodzakelijk: als het Congres voor 1 januari geen beslissing neemt, vervallen álle verlagingen, wat zou betekenen dat elke werkende Amerikaan, vaak zwaar getroffen door de recessie, meer belasting gaat betalen. Geen politicus durft dat aan.

„Ze hadden een [staats]schuld van 13 biljoen dollar”, ging Dorgan verder in de Senaat. „Ze waren in oorlog. En ze discussieerden of ze de rijkste Amerikanen een blijvende belastingverlaging konden geven?’’ Hij gaf zelf het antwoord. „Historici zullen perplex staan.”

De senator zei dit donderdag, toen de uitkomst van het debat nog niet vaststond. Sinds het weekeinde is dat anders. Nu Democraten zaterdag in de Senaat onvoldoende steun kregen voor hun voorstel de verlagingen alleen te continueren voor inkomens tot 250.000 dollar, staat vast dat de rijkste Amerikanen opnieuw worden ontzien. „Het gaat zeker die kant op, ook al heeft het mijn voorkeur niet”, zei de Democraat Dick Durbin, bondgenoot van Obama, zondag. De uitkomst van de onderhandelingen tussen het Witte Huis en Republikeinen wordt de komende dagen verwacht.

Het is een symbolisch belangrijk moment: na twee jaar Obama keert Amerika terug naar de economische principes van Bush. Obama „zal zwaar tegen de stroom in moeten zwemmen”’ om zijn partij nog mee te krijgen, waarschuwde de liberale Democraat Tom Harkin.

En het is al zo’n ontmoedigende tijd voor Democraten. Eind vorige week bleek dat de werkloosheid weer oploopt, en nu op 9,8 procent uitkomt. Een nieuwe aanwijzing dat het stimuleringsbeleid is uitgewerkt. Maar doordat Republikeinen vanaf 2011 de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden hebben heeft de president geen politieke steun voor grootschalig stimuleringsbeleid.

In elk geval is de kans op een blijvend langzame daling van de werkloosheid zeer reëel. Volgens prognoses komt de werkloosheid in het verkiezingsjaar 2012 zelfs boven de 8 procent uit, een wanhopig vooruitzicht voor het Witte Huis. Sinds de Tweede Wereldoorlog was de werkloosheid in een verkiezingsjaar vier keer hoger dan 7 procent: in drie van deze vier gevallen leed de zittende president (Ford in ’76, Carter in ’80, Bush senior in ’92) een kansloze nederlaag. President Palin in 2012 is kortom allang geen surrealistisch beeld meer.

In het weekeinde werd ook duidelijk hoe Obama zijn knieval inzake de belastingverlagingen de komende dagen denkt te verkopen. Het stemde Democraten nog droeviger. In de laatste weken van dit jaar wacht een aantal Democratische plannen die na januari in het Republikeinse Congres geen kans meer maken, op afwikkeling. De hoop van Democraten was dat het Witte Huis Republikeinse steun zou afdwingen voor minimaal enkele van deze initiatieven in ruil voor de verlenging van de belastingverlagingen.

Maar zondag werd duidelijk dat Republikeinen voorlopig alleen bereid zijn federale uitkeringen voor langdurige werklozen (600 dollar per maand) te handhaven. Het gaat om uiterst effectief stimuleringsbeleid; werklozen geven elke cent die ze hebben uit. Republikeinen vinden de kosten, 56 miljard dollar per jaar, niet langer verantwoord wegens stijgende begrotingstekort; daarom blokkeerden ze de uitkeringen vorige week.

Maar de Republikeinse leider in de Senaat zei dat zijn partij bereid is deze blokkade op te heffen in ruil voor de belastingverlagingen. Het is niet van cynisme ontbloot: verlenging van de belastingverlagingen kost bijna 90 miljard dollar per jaar – meer dan handhaving van de uitkeringen – terwijl het directe effect op de economie volgens onafhankelijk onderzoek minder gunstig is: de allerrijksten zijn minder geneigd meevallers meteen uit te geven.

Maar het meest cynische is dat de aanstaande verlenging van de belastingverlagingen tot verhoging van het overheidstekort leidt. Een tekort waartegen Republikeinen, hiertoe aangezet door de Tea Party, zich met zoveel succes verzetten tijdens de campagne voor de Congresverkiezingen. Een tekort waarvan ook Obama vindt dat het weggewerkt moet worden: hij installeerde begin dit jaar een commissie uit beide partijen die juist de komende dagen met voorstellen moet komen. Maar een van de commissieleden, de Democraat Durbin, wierp zondag op of het commissiewerk wel zin heeft nu Republikeinen bereid zijn de belastingverlagingen te handhaven zonder ervoor te betalen.