Sombere films over een woonkazerne in Warschau

dvd

De Dekaloog

Regie: Krzysztof Kieslowski.*****

„De toekomst is een zwart gat”, zuchtte de Poolse aartspessimist Krzysztof Kieslowski in 1995. Een jaar later stierf de hartpatiënt op de operatietafel. Als één van zijn projecten levensverkortend was, was dat De Dekaloog uit 1988, toen Polen net een democratie was. Binnen een jaar tien films van een uur draaien rond een grijze woonkazerne in Warschau, losjes gebaseerd op De Tien Geboden. En twee daarvan ook nog eens uitbouwen tot bioscoopfilms, gebod vijf en zes: moordend.

En toch is dit Kieslowski’s absolute meesterwerk, tien desperate, sombere en gruwelijke meditaties over lot en keus, leven en dood.

Want Kieslowski, die een „private relatie met god” had, stelde bijna altijd religieuze, metafysische vragen. Over de arrogantie van de atheïstische professor die op zijn computer de dikte van het ijs haarfijn berekent en daarmee zijn zoontje de dood injaagt. Niet zijn computer moet het daarna ontgelden, maar toch de maagd Maria.

Of de jonge actrice die speelt met de incestueuze gevoelens van haar vader: mogelijk staat in een verzegelde brief van haar overleden moeder dat hij niet haar biologische vader is. Of tweemaal een gruwelijke doodstrijd: van een taxichauffeur, van diens moordenaar op weg naar de strop. Of die vrouw die ooit voor de verkeerde minnaar koos en nu, met Kerst, hoopt dat via een wonder terug te draaien.

Maar niets valt terug te draaien bij Kiesslowski, alles is tragisch en onherroepelijk.

Coen van Zwol