Collins stelt de juiste vragen in Hongerspelen

Suzanne Collins: Spotgaai De Hongerspelen 3. Vertaald door Maria Postema, Van Goor, 410 blz. €18,99.**** 14+

De Harry Potterachtige populariteit van de 1.210 bladzijden tellende Hongerspelen-trilogie van de Amerikaanse Suzanne Collins – het slotdeel Spotgaai verscheen afgelopen week – ontkracht het idee dat jongeren zich laten afschrikken door dikke boeken, complexe thema’s en problemen van morele aard. De vragen die Collins in haar aangrijpende drieluik oproept, zijn wezenlijk en confronterend. Moet je bereid zijn je integriteit op te offeren voor maatschappelijke rechtvaardigheid? Hoe maakbaar is de samenleving? Waar ligt de grens tussen informatie en propaganda? Hoeveel geweld is gerechtvaardigd om een verandering te bewerkstelligen?

Via haar strijdbare, maar in al haar twijfel vooral menselijke hoofdpersonage Katniss Everdeen, een 17-jarige overlever met een aangeboren jagersinstinct, en de huiveringwekkende avonturen en soms uitzichtloze situaties waarin zij belandt, gaat Collins de dialoog met je aan. Gelukkig zonder eenduidige conclusies te trekken.

Plaats van handeling is Panem: de vroegere VS, nu een dictatuur die is opgebouwd uit twaalf omheinde, door camera’s beveiligde districten die onder het motto brood en spelen worden bestuurd vanuit het zelfgenoegzame rijke Capitool.

Wie zich tegen het Capitool verzet, weet dat wraak zal volgen, getuige de jaarlijkse Hongerspelen die ooit in het leven zijn geroepen om het volk in bedwang te houden. In deze live op televisie uitgezonden ‘spelen’ moet ieder district een jongen en meisje tussen de twaalf en achttien jaar afvaardigen om in een arena vol ingenieuze valstrikken en angstaanjagende ‘mutilanten’ op leven en dood te strijden.

Interessant is dat Collins’ dystopische visioen is ingegeven door het realistische idee van schaarste: ‘verwoesting van de atmosfeer en morele lafhartigheid’ hebben geleid tot gebrek aan grondstoffen.

In deel één neemt Katniss in plaats van haar zusje Prim vrijwillig deel aan de Hongerspelen. Ze overleeft en wordt onbedoeld het symbool van verzet. De vervolgdelen Vlammen en Spotgaai worden steeds beter. Collins slaagt er knap in om de personages – ondanks hun soms wrede handelingen – een menselijk gezicht te geven. Waarbij het verhaal bovendien een mooi complex slot heeft, want wat betekent een overwinning als die leidt tot diepe eenzaamheid?

Mirjam Noorduijn