TNT gaat met z'n tweeën verder

Postbedrijf TNT gaat verder in twee aparte bedrijven, zo werd gisteren bekend.

De splitsing is ook het einde van het leiderschap van topman Peter Bakker.

Vanaf mei 2011 gaat TNT verder als twee aparte bedrijven. Illustratie Rik van Schagen / Pepijn Barnard VALKENBURG - vrachtwagen , truck , TNT , postbedrijf ,LZV , Ecocombi , Lang Zwaar Voertuig , zwaar transport
Vanaf mei 2011 gaat TNT verder als twee aparte bedrijven. Illustratie Rik van Schagen / Pepijn Barnard VALKENBURG - vrachtwagen , truck , TNT , postbedrijf ,LZV , Ecocombi , Lang Zwaar Voertuig , zwaar transport

De persconferentie van TNT in Londen begon gisteren met muziek van de Ierse band U2. ‘It’s a beautiful day’, klonk er uit de luidsprekers. Het is op deze mooie besneeuwde dag dat topman Peter Bakker zijn vertrek aankondigt.

U2-fan Bakker (49) is een generatiegenoot van de bandleden en deelt met hen behalve muziek ook liefdadigheid. Maar in zijn eigen bedrijf kon Bakker niet liefdadig zijn. Door de marktontwikkelingen zag hij zich de afgelopen jaren gedwongen een harde reorganisatie door te voeren.

Hij moest filantroop en saneerder tegelijk zijn. En nu vindt hij het genoeg. Als TNT in mei 2011 wordt opgesplitst in twee aparte bedrijven, Post en Express, zwaait Bakker af. „Ik heb mijn eigen baan overbodig gemaakt”, zegt hij.

Gaat hij weg omdat de problemen hem boven het hoofd groeiden? Of heeft hij elders een lucratieve aanbieding gekregen? Geen van beide, bezweert Bakker. „Als ik wegga laat ik twee sterke bedrijven achter. Ik ben de laatste tijd alleen maar met die splitsing bezig geweest. TNT is mijn leven en ik heb geen enkel plan voor wat ik hierna gaan doen. ”

Vooral U2-zanger Bono is een verklaard filantroop, die zich inspant voor bestrijding van honger, ziektes en oorlogen. Bakker en Bono hebben elkaar enkele malen ontmoet bij liefdadigheidsconcerten. De zanger die de boodschap verkondigt en de ondernemer die meehelpt om de goede daden ten uitvoer te brengen.

Moving the World heet de liefdadigheidsorganisatie die Bakker in 2002 in het leven riep, samen met het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties. Bakker zegt dat hij in 2001 ‘het licht’ zag tijdens een lange vlucht naar Sydney. Hij las een artikel waarin stond dat er elke vijf tellen ergens op aarde een kind omkomt van de honger – niet omdat er onvoldoende voedsel is, maar door slechte distributie.

Bakker voelde zich, als entrepreneur in de logistieke branche, aangesproken. Honger is een logistiek probleem dat oplosbaar is, zo redeneerde hij. Hij zocht contact met het WFP en entameerde de samenwerking die tot heden voortduurt.

Intussen veranderde de zakelijke omgeving waarin TNT werkte drastisch. Sinds het begin van de eeuw daalde de omvang van de post, aanvankelijk gestaag, daarna sneller, oplopend tot een geschatte 8 procent dit jaar. Oorzaak: gewone post, zowel van particulieren als bedrijven, wordt in toenemende mate vervangen door e-mail en andere elektronische middelen. De andere divisie van TNT, Express, profiteerde juist van internet. Mede door de opkomende webwinkels groeide Express als kool. Bovendien kreeg TNT te maken met concurrentie. De voormalige monopolist op de postmarkt raakte per 1 april 2009 zijn alleenheerschappij kwijt.

Bij het postbedrijf kwam de directie met het ene na het andere reorganisatieplan. Als het ene plan nog maar net in gang was gezet, was het volgende alweer nodig. Rond 2007 concludeerde de raad van bestuur onder leiding van Bakker dat een radicale ingreep nodig was: alle fulltimepostbodes moesten worden vervangen door parttimepostbezorgers. 11.000 arbeidsplaatsen zouden moeten verdwijnen, waarvan 3.100 door gedwongen ontslag. De leiders van de vakbonden gingen aanvankelijk akkoord met de reorganisatie, maar onder druk van hun leden eisen ze nu een mildere sanering.

Hoe kan Bakker zijn liefdadigheidswerk verenigen met de saneringsgolf in eigen bedrijf? „Hij is niet anders bezig met zijn eigen personeel dan met de kindertjes in Afrika”, zegt een voormalige manager van TNT. „Hij is echt begaan met hen. TNT heeft heel veel postbodes aan een andere baan kunnen helpen. Het ‘van werk tot werk’-concept is zo’n beetje door Bakker uitgevonden. Hij is daar altijd heel authentiek in geweest.”

TNT zegt sindsdien 46 miljoen euro te hebben gespendeerd aan het vervoer van voedsel, de inzet van personeel en technische middelen. Het personeel van TNT bracht in de loop der jaren 9 miljoen euro bijeen voor WFP.

Het uitkleden van de werkgelegenheid bij het postbedrijf valt Bakker niettemin zwaar, zegt hij: „Ik wilde dat ik kon toveren. Dat alle e-mail zou verdwijnen en we alles weer per post deden. Maar ik kan niet toveren.” Hij heeft niettemin „al het mogelijke” gedaan om zijn personeel aan ander werk te helpen. Voor 3.100 mensen komt er wel gedwongen ontslag. „Maar ook zij gaan weg met een goed sociaal plan. Je kunt niet maatschappelijk verantwoord ondernemen als je aan de binnenkant van je eigen bedrijf niet hetzelfde doet.”

Bakker noemt de sanering „een klotenmedicijn”. „Maar het alternatief was een harde reorganisatie geweest, zonder sociaal plan.”

Lans Bovenberg, econoom aan de Universiteit van Tilburg, zat samen met Bakker in de Commissie Arbeidsparticipatie, die in 2008 de regering adviseerde. „Peter Bakker is echt uit het diepst van zijn ziel begaan met maatschappelijke problemen. Hij was heel trots op zijn eigen bedrijf en zag de manier waarop hij met zijn personeel omging als voorbeeld. Maar hij maakte er nooit een geheim van dat TNT zelf ook profiteerde van de liefdadigheid.”