'Doorgestoken kaart', roepen de Britten

Wereldvoetbalbond FIFA heeft besloten dat Rusland en Qatar een WK mogen organiseren. Vragen over de geloofwaardigheid van de keuze zullen er blijven.

Met een lijkbleek gezicht kwam de Britse FIFA-bestuurder Geoff Thompson gisteren de grote zaal van de Messe in Zürich binnen om zijn plaats op de voorste rij in te nemen. Hij wist het al.

Maar de verzamelde delegaties van de negen kandidaten voor het WK voetbal van 2018 en 2022 wisten het nog niet. En FIFA-voorzitter Sepp Blatter deed zijn uiterste best om het geduld van de honderden genodigden op de proef te stellen.

Toen bracht de Zwitserse notaris de eerste verzegelde envelop.

Rusland.

Daarna de tweede envelop.

Qatar.

„Doorgestoken kaart!”, riepen de Britse journalisten achter in de zaal.

Opnieuw heeft wereldvoetbalbond FIFA twee controversiële beslissingen genomen. Het WK van 2018 wordt in Rusland gehouden; dat van 2022 in Qatar. In de strijd om het grootste sportevenement ter wereld versloeg Rusland Nederland en België, Engeland en de combinatie Spanje/Portugal. Die keuze valt nog te verdedigen. Rusland heeft bijvoorbeeld een grote voetbalhistorie. Qatar werd daarentegen lang als een onwaarschijnlijke kandidaat gezien. Toch schakelde de oliestaat achtereenvolgens Australië, Japan, Zuid-Korea en de VS uit.

De afgelopen weken is de FIFA steeds meer onder vuur komen te liggen na beschuldigingen van corruptie. Twee bestuursleden en vier lagere officials werden geschorst nadat zij omkoopbaar bleken. Maandag meldde de Britse omroep BBC dat drie andere FIFA-bestuurders in de jaren negentig miljoenen euro’s aan steekpenningen hadden aangenomen van sportmarketingbedrijf ISL. En de gelijktijdige toewijzing van twee WK’s werkte stemafspraken in de hand, bevestigde voorzitter Blatter vorige week.

Het uitvoerend comité van de FIFA had een veilige keuze kunnen maken: Engeland en de VS. In plaats daarvan kozen de 22 bestuurders voor risico. Sepp Blatter vatte het kort samen, nadat hij in de beurshal van Zürich de winnaars van de verkiezing bekend had gemaakt. „We gaan naar nieuwe gebieden.” Maar de vragen over de geloofwaardigheid van de wereldvoetbalbond blijven bestaan.

Corruptiewaakhond Transparency International had de FIFA opgeroepen de WK-toewijzing uit te stellen. De vele beschuldigingen hadden de verkiezing zó beschadigd dat een beslissing de controverse alleen maar zou aanjagen, zo luidde de waarschuwing. Eenzelfde oproep deed de directeur van de Deense organisatie Play the Game, die sportbonden al jaren kritisch volgt. Directeur Jens Sejer Andersen noemt de verkiezing „volkomen ongeloofwaardig”.

Zowel Rusland als Qatar is tijdens de campagne in opspraak geraakt. Qatar heeft naar alle waarschijnlijkheid een deal gemaakt met Spanje/Portugal, kandidaat voor 2018: als jij op mij stemt, stem ik op jou. De FIFA zegt geen aanwijzingen te hebben gevonden voor verboden afspraken.

Rusland werd expliciet genoemd door FIFA-bestuurder Amos Adamu uit Nigeria, die werd geschorst wegens omkoping. Adamu zei, toen hij voor de verborgen camera van het Britse dagblad The Sunday Times om geld vroeg voor zijn stem tijdens de WK-toewijzing, dat Rusland „medewerking” wilde verlenen aan de bouw van sportcomplexen in Nigeria.

Het Nederlands-Belgische campagneteam reageerde verrast op de zege van concurrent Rusland. Maar campagneleider Ruud Gullit toonde zich toch tevreden over de derde plaats in de verkiezing, voor Engeland. „Ik ben heel blij dat we er niet al in de eerste ronde zijn uitgegaan. Dat was een afgang geweest. We hebben het heel goed gedaan. We hebben Nederland en België op de kaart gezet.”

De Belgische senator Alain Courtois was beduidend minder opgewekt. Hij was „diep ontgoocheld”. Volgens Courtois was dit de laatste kans voor Nederland en België om een groot sportevenement binnen te halen. „Vandaag is het nog eens bevestigd: de toekomst van grote evenementen ligt op andere continenten.”

Naar de redenen van de FIFA-bestuurders om voor Rusland en Qatar te kiezen, zal het echter gissen blijven. Die worden niet bekend gemaakt.

„Als ik een Nederlandse belastingbetaler zou zijn, zou ik het teleurstellend vinden dat mijn regering miljoenen euro’s aan publiek geld heeft uitgegeven aan een bizar, niet-transparant en ondemocratisch proces”, zegt Andersen van Play the Game. De Nederlandse overheid droeg 4,5 miljoen euro bij aan de campagne van het Holland-Belgium Bid. Minister Edith Schippers (Sport, VVD), die net als premier Mark Rutte naar Zürich was gevlogen, ziet het anders: „Als je hier aan begint, weet je wat de spelregels zijn. Het zou prachtig zijn als wij ooit een groot sportevenement naar Nederland kunnen halen.”

Het Nederlands-Belgische campagneteam ging niet in op vragen over Rusland. „Het heeft geen zin om te speculeren”, zei Gullit. Andersen had dat ook niet verwacht. „Niemand wil bij de FIFA uit de gratie raken. Want er zal altijd een volgend toernooi zijn.”

Het commentaar van de Britse premier David Cameron was daarom misschien wel ongekend fel. „Ook al heb je technisch gezien het beste bid, heb je commercieel gezien de beste plannen voor het voetbal, en passie, het is niet genoeg”, aldus Cameron.|De Amerikaanse president Obama zei het nog iets kernachtiger. „Een verkeerde beslissing.”