Porno kan seksueel misbruik remmen

Veel mensen denken dat porno aanzet tot het seksuele gedrag dat erin wordt getoond. Maar het beschikbare onderzoek wijst in de tegengestelde richting.

Sinds de omwenteling van 1989 hebben zowel pornografie als de seksindustrie in Tsjechië een grote vlucht genomen. Prostituees wachten op klanten in het stadje Cheb, vlakbij de Duitse grens. Foto AFP Prostitutes wait for clients behind a window of a brother 14 December 2006 on a highway near the city of Cheb located on western Czech-German border. Between five and 10 percent of women victims of human trafficking in the Czech Republic are under age, according to a 2004 report by the Czech Institute of Criminology (IKSP). "Clients" are for the most part Germans, Austrians and British, according to the ministry. AFP PHOTO MICHAL CIZEK
Sinds de omwenteling van 1989 hebben zowel pornografie als de seksindustrie in Tsjechië een grote vlucht genomen. Prostituees wachten op klanten in het stadje Cheb, vlakbij de Duitse grens. Foto AFP Prostitutes wait for clients behind a window of a brother 14 December 2006 on a highway near the city of Cheb located on western Czech-German border. Between five and 10 percent of women victims of human trafficking in the Czech Republic are under age, according to a 2004 report by the Czech Institute of Criminology (IKSP). "Clients" are for the most part Germans, Austrians and British, according to the ministry. AFP PHOTO MICHAL CIZEK AFP

Nee, het is natuurlijk geen goed idee om kinderporno met echte kinderen legaal te gaan produceren en verspreiden. Maar nep-kinderporno, waarvoor geen kind misbruikt is en waar liefhebbers wel opgewonden van raken? Dat is wel een goed idee, volgens seksuoloog Milton Diamond (Pacific center for Sex and Society, Hawaii). Want de beschikbaarheid van kinderporno kan helpen het aantal gevallen van seksueel kindermisbruik te doen afnemen, zegt hij. Toen kinderporno in Tsjechië na de val van de Muur legaal werd, nam het kindermisbruik af – en het lijkt nu weer toe te nemen sinds kinderporno in 2007 verboden werd.

Dinsdag publiceerde Diamond, samen met twee Tsjechische onderzoekers, er nieuw onderzoek over in het wetenschappelijk tijdschrift Archives of Sexual Behavior (online). Ze vergeleken ministeriële gegevens over aantallen seksuele en geweldsmisdrijven in Tsjechië (en daarvoor het Tsjechisch deel van Tsjechoslowakije) vóór en ná de overgang naar democratie in 1989. Onder het communistische regime was alles wat met seks te maken had taboe en porno streng verboden. Na de val van de Muur nam de beschikbaarheid ervan enorm toe. In 1995 werden er volgens uitgevers zo’n vijf miljoen pornoblaadjes verkocht (en Tsjechië heeft minder inwoners dan Nederland, nu zo’n tien miljoen).

Van 1990 tot 2007 was het bezit van kinderporno in Tsjechië zelfs niet verboden. Tegelijkertijd is het aantal gerapporteerde gevallen van kindermisbruik er de laatste tientallen jaren sterk afgenomen, van circa 2.000 in 1973 tot circa 800 in 2007. In de jaren negentig was er nog wel een piek (van rond de 1.300), maar die werd volgens de onderzoekers veroorzaakt door gerichte overheidsacties tegen kinderprostitutie in die tijd.

Het aantal gerapporteerde verkrachtingen bleef tussen de 500 en 750 per jaar schommelen – na een aanvankelijke toename tot 800 à 900 van vrouwen die rond 1990 ineens aangifte durfden doen, zo suggereren de onderzoekers. De stagnatie is opmerkelijk omdat vóór 2000 alleen heteroseksuele genitale penetratie onder de definitie van verkrachting viel; daarna werden ook gedwongen homoseksuele en orale handelingen strafbaar. Omdat ook de bevolking sterk groeide, zou je een toename verwachten. Het aantal moorden en andere geweldsmisdrijven steeg inderdaad wél fors.

Ook in andere, westerse én oosterse landen is gebleken dat seksueel geweld niet toe-, maar eerder afneemt naarmate porno vrijer beschikbaar is. Mensen zoeken eerder hun toevlucht tot masturbatie dan een ander lastig te vallen. Of de vrije beschikbaarheid van kinderporno een afname van seksueel kindermisbruik veroorzaakt, is op basis van dit onderzoek niet te zeggen. Maar volgens Milton Diamond lijkt het aantal gevallen van kindermisbruik in Tsjechië sinds het verbod op kinderporno in 2007 weer te stijgen. „Over een paar jaar weten we of die stijging significant is”, mailt hij. „In Japan, waar de productie van kinderporno in 2004 illegaal werd, is het aantal seksuele misdrijven jegens kinderen tot nu toe sterk toegenomen.” Ook in Denemarken zijn vergelijkbare resultaten gevonden. „Dat zijn al drie landen met heel verschillende culturen.”

Seksuoloog Rik van Lunsen van het Academisch Medisch Centrum (Amsterdam) noemt de onderzoeksresultaten „eigenlijk wel heuglijk”. „In het collectieve bewustzijn lijkt het idee te bestaan dat porno aanzet tot het seksuele gedrag dat erin gebezigd wordt en dat is duidelijk niet zo”, zegt hij. „Ik heb al vaker gezegd dat het voor pedofielen die worstelen met hun geaardheid goed zou zijn om slim gemaakt pornografisch materiaal te hebben waarvoor geen kinderen misbruikt zijn. Bijvoorbeeld met virtuele poppetjes, avatars – maar dat is ook verboden.”

Nee, die mensen gaan zulk gedrag daardoor niet in het echt uitleven, denkt Van Lunsen. „Eerder is het omgekeerde het geval. Mensen met een schadelijke seksuele voorkeur zijn meestal al sinds hun puberteit bezig die voorkeur te onderdrukken. Daardoor dringt die zich steeds sterker op. Dat kan een obsessief-compulsief karakter krijgen, waardoor zulke mensen geneigd kunnen raken hun gedachten in daden om te zetten. Je kunt ze het beste in hun fantasiewereld legitimeren en in hun echte gedrag begrenzen.”