Uitspraak 67: Mag de KLM een vrijwel kale stewardess met tatoeage ontslaan?

Mag de KLM een vrijwel kale stewardess met een tatoeage op haar hand ontslaan wegens herhaaldelijk negeren van de voorschriften over een verzorgd uiterlijk? Met commentaar van NJB medewerkers Robin Kötter, advocaat en mediator en Antoine Jacobs, hoogleraar Sociaal Recht en Sociale Politiek in Twente.

De Zaak. De 45 jarige stewardess Ilse wordt na twaalf jaar ontslagen door de KLM. Zij zou zich niet houden aan de verzorgingsregels. Zij heeft een tatoeage op haar linkerhand, een oorpiercing en draagt het haar gemillimeterd. Af en toe is zij geheel kaal. Zij draagt ook (te) veel ringen.

Wat zijn de feiten?

Sinds eind 2004 discussiëren werkgever en werknemer over haar uiterlijk. Zij is herhaaldelijk gewaarschuwd. Eén maal kreeg ze een vliegverbod, zodat het haar kon aangroeien. Zij sprak met de KLM af de tatoeage te verbergen onder een pleister of met camouflage make-up. Ook zou zij het haar nooit korter dan 1 centimeter dragen. „Richtlijn is dat uw hoofdhuid is bedekt”. In 2008 wordt na een klacht het haar opgemeten: te kort. Daarna worden ‘vaste meetmomenten’ afgesproken. Nieuwe klachten zouden niet meer acceptabel zijn. Ze laat weten haar ‘lesje eindelijk geleerd’ te hebben. Maar die klacht komt toch. Ze wordt in juli 2010 ontslagen.

Welke verzorgingsregels zijn er en waarom?

Tatoeages en piercings zijn toegestaan, mits niet zichtbaar gedragen. Haar mag niet in onnatuurlijke kleuren en ook niet in ‘extravagante’ stijlen. Het moet ‘neatly styled’ zijn. Sinds 1 april 2010 is (dankzij dit conflict) ook vastgelegd dat kaal niet mag, voor vrouwen althans. De KLM zegt zo uniformiteit en herkenbaarheid na te streven. Het merk KLM moet „betrouwbaarheid en veiligheid uitstralen.”

Hoe verdedigt de stewardess zich?

Ze zegt dat het haar in juli wèl langer dan 1 centimeter was. De KLM heeft niet gemeten maar baseerde zich op ‘het blote oog’. Ook stelt ze al bij indiensttreding zeer kort haar te hebben gedragen. En dat die dracht niet extravagant is of was. Verder mogen mannelijke werknemers wel zeer kort haar dragen. De KLM maakt met deze regels ook inbreuk op haar grondrechten. Het bedrijfsbelang weegt niet op tegen haar recht op vrije keuze. De verzorgingsregels voldoen ook niet aan „de eisen van noodzakelijkheid, subsidiariteit en proportionaliteit”.

Hoe motiveert de KLM het ontslag?

De werkgever vindt dat het vertrouwen is beschadigd en zij zich niet als ‘goed werkneemster’ heeft gedragen. Samenwerking is niet meer mogelijk.

Hoe oordeelt de rechter?

Die vindt dat de werkgever binnen redelijke grenzen eisen mag stellen aan de representativiteit van het personeel. De werkgever bepaalt het beeld van de onderneming. De voorkeuren van de stewardess zijn geheel persoonlijk - niet religieus of cultureel bepaald. Haar functie houdt ook in dat ze passagiers gerust stelt of „een zekere mate van veiligheid biedt”. Het uiterlijk mag daarbij „niet afleiden”. De inbreuk op haar vrijheid is niet onredelijk. Een kaal hoofd is bij vrouwen volgens de rechter maatschappelijk wel extravagant. En: wie kiest voor het beroep van stewardess accepteert een uniform en strenge regels. Zij kreeg voldoende kansen van haar werkgever en zocht zelf de grens op door het haar steeds zo kort te knippen. Het ontslag is terecht.

Lees de uitspraak LJ BO2066 hier.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • Folkert Jensma