Ollie B. Bommel naar museum

Omslagtekening voor de laatste Bommelpaperback 'Als dat maar goed gaat' (1988) en onafgemaakte tekenstrook voor 'Heer Bommel en de toekomer' (1978-'79). Copyright 2010 Stichting Het Toonder Auteursrecht

Zo’n tienduizend originele stripstroken van Tom Poes verhuizen woensdag naar het Letterkundig Museum in Den Haag. Maar ook opzetjes en schetsen voor andere series van schrijver/tekenaar Marten Toonder (1912-2005) krijgen een nieuw onderkomen bij het museum, evenals correspondentie en persoonlijke eigendommen.

De erven Marten Toonder maken gebruik van de zogenoemde successieregeling, die erfgenamen de mogelijkheid biedt om een deel van de aanslag successierecht te voldoen door kunst over te dragen aan het Rijk. Het Instituut Collectie Nederland, die deze aan het Rijk overgedragen goederen beheert, plaatst het Toonder-archief bij het Letterkundig Museum.

„Het is een fantastische aanwinst voor ons museum”, zegt directeur Aad Meinderts. „Toonder was niet alleen een tekenaar, maar ook een schrijver. Hij is ook opgenomen in ons Pantheon van honderd schrijvers. Dat geeft aan dat wij hem een belangrijke literaire persoon vinden. Toonder heeft de Nederlandse taal verrijkt. Denk aan een uitdrukking als ‘een eenvoudige doch voedzame maaltijd’.”

„Een deel van de collectie wordt inderdaad overgedragen aan het Rijk om de successiebelasting te voldoen”, licht kleindochter Milou Toonder toe, „maar het grootste deel schenken wij gewoon aan het Letterkundig Museum.” De rechten blijven bij de Toonder Compagnie, waar Milou Toonder in de directie zit.

Een deel van de spullen lag al sinds 2001 in het museum, toen Marten Toonder verhuisde naar het Rosa Spierhuis in Laren. De erven brachten een groot deel van de collectie rechtstreeks vanuit Toonders Ierse woonplaats Greystones naar het Letterkundig Museum. Maar de nalatenschap was officieel nog niet verworven door het museum. „Mijn grootvader had al wel aangegeven dat hij graag wilde dat zijn collectie daar terechtkwam”, zegt Milou Toonder. „Hij wilde dat zijn collectie bij elkaar bleef.”

De belangrijkste stukken uit het omvangrijke archief zijn de circa tienduizend bewaard gebleven originele Tom Poes-stripstroken. Maar ook opzetjes, schetsen en originelen van zijn andere series, zoals Kappie, Panda en Koning Hollewijn, zijn in het archief te vinden. Verder bestaat de collectie uit veel vroege illustraties, illustraties uit de oorlogstijd, vrijwel alle originele covertekeningen van de reeks Bommel-pockets en vrij tekenwerk, evenals versies van zijn autobiografie, correspondentie, onderscheidingen en merchandise.

In de collectie zit veel persoonlijk materiaal, zoals familiefoto’s, agenda’s, fanmail en huisraad. Ook behoren delen van de nalatenschap van Toonders vader (Marten Toonder senior), zijn broer (schrijver Jan Gerhard Toonder) en zijn echtgenote (schrijfster en illustratrice Phiny Dick) tot de collectie.

De erfgenamen van Marten Toonder zouden graag een Toonderhuis willen oprichten waar de nalatenschap tentoongesteld en bewaard wordt. „Het Letterkundig Museum is een prachtig museum”, zegt kleindochter Milou Toonder. „Maar het kan maar een beperkt deel van zijn collectie tentoonstellen. Daarom is het een droom van ons om ooit een Toonderhuis op te richten waar we de werken van mijn grootvader kunnen tentoonstellen.” Het Letterkundig Museum heeft toegezegd dat het zal meewerken als er ooit zo’n Toonderhuis komt.

In 2012 is het honderd jaar geleden dat Marten Toonder werd geboren. Het Letterkundig Museum zal dan samen met het Stripmuseum in Groningen een grote tentoonstelling aan hem wijden.

Morgen gaat een kleine expositie open. Inl: letterkundigmuseum.nl

    • Claudia Kammer