Klimaatoorlog uitgevochten via blogs

Klimaatverandering is inzet van felle strijd, niet alleen op conferenties zoals in Cancún deze week. Op internet slaan sceptici en alarmisten elkaar om de oren met ‘wetenschappelijke’ argumenten. Wie heeft gelijk?

Op de website Grist.org, die zichzelf ‘een baken in de smog’ noemt, staat een handleiding voor de omgang met klimaatsceptici, mensen die denken dat klimaatverandering geen groot probleem is. De auteurs delen de argumenten van deze sceptici in categorieën in, variërend van onwetenschappelijk en slecht geïnformeerd, tot achterhaalde mythes en regelrechte onzin. Voor alle stellingen zetten ze de tegenargumenten op een rij. In Nederland doet het Klimaatportaal.nl ongeveer hetzelfde, al zullen ze het daar nooit een handleiding voor anti-sceptici noemen, maar gewoon ‘veelgestelde vragen over klimaat’.

Maar wie zegt dat ze bij Grist en het Klimaatportaal gelijk hebben? Met het grootste gemak zijn er namelijk websites en blogs te vinden die het tegendeel beweren. De woorden ‘climate change’ leveren via de zoekmachine van Google meer dan 100 miljoen hits op. Voor iedere theorie over klimaatverandering kun je ergens op internet wel je gelijk halen. Veel van die klimaatsites en blogs zien er verraderlijk overtuigend uit. Ze staan boordevol ingewikkelde grafieken, fraaie tabellen en wetenschappelijke termen. Veelal anonieme auteurs (soms ook professoren) leggen zorgvuldig uit hoe het werkelijk zit.

Broeikasgassen als kooldioxide en methaan leiden tot opwarming, zegt de één. Onzin, de wolken zijn verantwoordelijk. Nee, de activiteit van de zon is allesbepalend. Ach, het klimaatsysteem is zo chaotisch, dat we er toch nooit uitkomen. Trouwens, klimaatverandering bestaat helemaal niet. En als het al bestaat is het van alle tijden en hoort het gewoon bij de natuur. Niks aan te doen.

Internet maakt geen onderscheid tussen al die visies. Realclimate.org geeft de mening van wetenschappers die nauw betrokken zijn bij het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties waarin honderden onderzoekers samenwerken om de actuele inzichten te beoordelen.

Maar op internet is ‘IPCC’ helemaal geen aanbeveling. Voor velen is het eerder een reden om Realclimate te wantrouwen. Want hadden zij niet op wattupwiththat.com of op het Nederlandse Climategate.nl gelezen dat alle IPCC-wetenschappers onder één hoedje spelen? Dat ze verblind zijn door hun eigen visie, of erger dat ze vasthouden aan hun mening om te zorgen dat ook hun volgende onderzoek gefinancierd wordt?

Zoals wetenschappers worden beschuldigd van eenzijdigheid, worden sceptische blogs vaak op één hoop gegooid en gemakkelijk beticht van ideologische verblinding. Maar er zijn grote verschillen tussen The Air Vent (noconsensus.wordpress.com), een blog met als ondertitel: ‘omdat de wereld een andere mening nodig heeft’ en climateaudit.org van Steve McIntyre. In een recente ‘post’ (jargon voor een artikel) op The Air Vent staat bijvoorbeeld over de klimaatconferentie die op dit moment wordt gehouden in de Mexicaanse badplaats Cancún: „Natuurlijk zullen onze linkse vrienden meegaan met elke idiote maatregel die er wordt voorgesteld, zolang die maar slecht is voor de economie en die onze vrijheid belemmert.” Zo’n opmerking zal je bij McIntyre niet zo gauw lezen.

Door geen onderscheid te maken wekt internet de indruk dat de kennis over klimaatverandering is gedemocratiseerd. Onderzoekers moeten niet denken dat ze zomaar hun gang kunnen gaan, want ze worden goed in de gaten gehouden. Wetenschappers weten niet zo goed hoe ze hiermee moeten omgaan. Bij organisaties als het Planbureau voor de Leefomgeving en het KNMI wordt daarover al lang nagedacht.

Het weblog nrc.nl/klimaat leert dat in reacties op artikelen heel vaak oude argumenten terugkeren, ook als ze al lang zijn weerlegd. Ook dat is een gevolg van de manier waarop internet werkt. Het internet heeft geen geschiedenis. Het verleden wordt niet door het heden gefilterd. Google heeft minder van een halve seconde nodig om die complete geschiedenis, weergegeven in de 100 miljoen hits over climate change, te vinden.

Het klimaatdebat is te volgen via nrc.nl/klimaat