Ierse reddingsoperatie is misschien niet afdoende

Europa zou wel eens kunnen aanlopen tegen de wet van de verminderde opbrengst. De Griekse reddingsoperatie in mei ging gepaard met een pakket garanties en liquiditeitsmaatregelen om de paniek te bezweren. De steunoperatie ter waarde van 85 miljard voor Ierland (waarvan 20 procent bestaat uit het plunderen door Ierland van het eigen pensioenfonds) bevat minder positieve elementen.

De reddingsoperatie geeft Ierland genoeg geld om de komende drie jaar aflopende kredieten te herfinancieren en de banken te herkapitaliseren. Die moeten dan in staat zijn financiering los te krijgen bij de Europese Centrale Bank (ECB) en – uiteindelijk – ook op de kapitaalmarkten. En de staat zal fondsen krijgen die gemiddeld pas over 7,5 jaar hoeven te worden afgelost, waardoor de onmiddellijke herfinancieringsdruk wordt verzacht op het moment dat het programma ten einde loopt. Het land zal zelfs een extra jaar hebben – tot 2015 – om het doel te bereiken van een begrotingstekort, dat beperkt zal blijven tot 3 procent van het bbp.

De kredietvoorwaarden zijn niet ideaal voor Ierland: de reddingsoperatie lijkt duur en niet transparant, wegens de vele crediteuren. Toch komt de rente van 5,8 procent overeen met wat van Griekenland werd gevraagd, rekening houdend met de langere looptijd van de leningen.

Europa laat de preferente crediteuren van de Ierse banken niet meebetalen. Dat moet het voor banken in andere landen makkelijker maken hun schulden te herfinancieren – en hun regeringen van geld te blijven voorzien. Griekenland kan ook de looptijd van zijn kredieten verlengen.

Europa heeft enige helderheid verstrekt over het mechanisme voor schuldsaneringen, dat voor 2013 op stapel staat, en dat de markten op de kast joeg. Daarna worden clausules ingevoerd die crediteuren geld kunnen kosten. Ook worden bij schuldsaneringen verliezen niet altijd doorberekend aan particuliere crediteuren, maar per geval bekeken.

De hoop is dat dit de grootste zorgen wegneemt en een gestage stijging kan voorkomen van de rente op staatsobligaties van periferiestaten, waardoor Portugal de afgelopen weken werd getroffen en Spanje nu wordt bedreigd.

Er is een kleine kans dat Portugal een reddingsoperatie kan voorkomen, zolang het land aan zijn begrotingsplannen vasthoudt en de ECB de Portugese banken blijft financieren. Maar de vraag naar staatsobligaties van periferielanden is zwak en heeft veel schade opgelopen door de wisselvallige markten. Beleggers zullen nog steeds niet staan te trappelen om zwakke landen van kredieten te voorzien als het nieuwe schuldsaneringsmechanisme in 2013 wordt ingevoerd, mochten zij het idee hebben dat de kans op een staatsbankroet dan nog altijd aanwezig is. En zelfs de huidige bezitters van staatsobligaties, die pas na half 2013 komen te vervallen, zijn nog niet uit de problemen.

Als de rente op Portugese staatsobligaties niet omlaag gaat, gaat de aandacht meer uit naar Spanje en dat is een dominosteen die de eurozone niet kan laten omvallen. Dan zijn radicalere maatregelen nodig, zoals een grotere reddingsoperatie of een serieuzere ECB-aankoop van staatsobligaties.

Neil Unmack

Vertaling Menno Grootveld