De eeuwige spits

Als was het een demonstratie, bedoeld voor politici: de avondspits van maandag 29 november 2010 vestigde een record met een lengte van 880 kilometers aan files. Het sneeuwde licht en dat was schrikken. Slechts tweemaal in de geschiedenis kende Nederland langere slierten van stilstaande of voortschuifelende auto’s, maar die deden zich beide in de ochtend voor. Juist deze week behandelt de Tweede Kamer de begroting van het ministerie dat tegenwoordig Infrastructuur en Milieu heet.

Dat niet alleen autowegen kampen met congestie of andere verschijnselen die op een verkeersinfarct duiden, werd vanmorgen andermaal op het spoorwegnet aangetoond. Er was weer eens een sein- en wisselstoring, waardoor het treinverkeer rond Gouda en (wijde) omgeving tijdelijk tot stilstand kwam of niet op gang kon komen. Dat de winter dit jaar vroeg invalt in Nederland is dan ook niet alleen aan de sneeuw en het ijs te zien, maar ook aan de stokkende mobiliteit.

Melanie Schultz van Haegen (VVD), oud-staatssecretaris van Verkeer, tegenwoordig minister van Infrastructuur, mag de Tweede Kamer uitleggen hoe het kabinet de belofte dat „de files worden aangepakt en de mobiliteit wordt verbeterd”, denkt waar te maken. En hoe het tevens „een schoner milieu”, een ander deel van die belofte, zal realiseren. Moet er een tolsnelweg door het Groene Hart komen, tussen Rotterdam en Amsterdam, zoals de PVV voorstelt? Dragen de zestien nieuwe fietsroutes die de minister vanochtend per brief in het vooruitzicht stelde, bij aan de verzachting van het fileleed? Komt verhoging van de maximumsnelheid de doorstroming ten goede?

Aan ideeën geen gebrek; politieke discussies over de verkeersproblematiek willen nog weleens tot het oplaten van luchtballonnen leiden, het PVV-voorstel is daar een voorbeeld van. Ook wordt het wiel vaker dan eens uitgevonden. In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte wordt de suggestie gedaan om de autokosten van vaste naar variabele lasten te verschuiven. Vraag: waar hebben we dat vaker gelezen? Antwoord: in ongeveer alle regeerakkoorden van de laatste dertig jaar. De variant heet ditmaal geen kilometerheffing maar weer eens accijnsverhoging.

Het milieu lijkt er, afgezien van Schultz’ fietspaden, in de plannen niet zoveel toe te doen. Dat is jammer. Wie meent dat slechts de aanleg of verbreding van wegen – waarvan het voornaamste kenmerk is dat ze auto’s aantrekken – afdoende is om de problematiek van opstoppingen én luchtvervuiling aan te pakken, is naïef. Zeker, het wegwerken van knelpunten op de wegen is noodzakelijk. Maar alleen een mix van maatregelen kan het verkeersinfarct ooit genezen. Beter openbaar vervoer en maatregelen om het thuis- of telewerken te stimuleren, horen er net zo goed bij. Wie de weg niet gebruikt, veroorzaakt geen file.