Beheers de juiste wappertechniek

Ron Koelewijn is saunameester in Houten.

Hij verzorgt er opgietingen, experimenteert met etherische oliën, en zorgt ervoor dat gasten goed koelen.

In zijn gele badjas voelt Ron Koelewijn zich thuis. Hij draagt hem dagelijks, hij weet niet beter. Die jas staat precies voor wat hij waardeert aan zijn werk. In badjas zijn alle mensen gelijk, zegt Ron. Ze worden niet beoordeeld op hun uiterlijk. Ze kunnen directeur zijn, of stratenmaker. En ze komen om rust te vinden. Dat vindt hij fijn.

Vroeger was Ron (46) manager in een schoonmaakbedrijf. Maar hij had veel te maken met de klachtafhandeling, en dat maakte het werk ‘bikkelen’. Nu is hij saunameester. Hij werkt in de sauna in Houten en zit in het bestuur van de Vereniging van Saunameesters. Het vak staat nog in de kinderschoenen, zegt hij. De vereniging bestaat sinds 2008. Ze houden zich bezig met het uitgeven van certificaten. Certificaat Saunameester Basis. Certificaat Opgietingen A. Want kennis en vakbekwaamheid zijn belangrijk. Je moet weten wat je doet, met al die etherische oliën. En met het menselijk lichaam. Hou je in de sauna een opgieting met chocoladegeur, met aardbeien, of met kaneel, dan kan dat zomaar een allergische reactie opleveren bij een van de gasten.

Ron geeft een rondleiding door Houten Sauna. Daar is het frigidarium, een koele ruimte om even lekker door te ademen. Hier de kruidenbaden met lavendel- en dennengeur. In de spectrumkleurensauna staat rood voor ‘stimuleren, Mars, ijzer en gal’ en blauw voor ‘Saturnus, lood en milt’, meldt een bordje. Daar heeft Ron niet zo veel mee. Hij vindt de kleuren wel ontspannend hoor, maar hij gaat er „verder niet zo diep op in”. Buiten naast het zwembad staat een houten schuurtje. Het nicotarium, grapt Ron. Kunnen de rokers toch nog een beetje beschut zitten.

Vandaag zijn er drie opgietsessies. Ron doet die van twee uur. Hij legt de handdoeken en de emmers klaar. De etherische oliën zijn compositiegeuren, en worden vaak in Duitsland gemaakt. Vandaag wil hij een beetje gaan experimenteren, vertelt hij. Koffie is een vieze geur, maar als hij nu ook een beetje amaretto-olie in de emmer water oplost, kan het lekker worden.

Hij houdt van experimenteren. Mits verantwoord natuurlijk. Laatst nog, tijdens loyly4you, een wedstrijd opgieten die de Vereniging organiseert, heeft Ron een vruchtenbowlopgieting gedaan: verschillende fruitgeuren door elkaar gemixt. Het was een groot succes. Al haalde zijn bowl het niet bij de thema-opgieting van een collega. Die had schaafijs gemaakt van vier bomengeuren, en die één voor één op de kachel gezet. Toen het ijs smolt en de stoom rond gewapperd werd met de handdoek, was het net of je door een bos liep. Daarom is de wedstrijd er. Leren van elkaar.

Saunameesters uit heel Nederland doen er jaarlijks aan mee. De vakjury let natuurlijk op veiligheid en hygiëne, maar ook op de voorbereiding, het verhaal vooraf en het afkoelproces. Allemaal minstens zo belangrijk als welke opgietmiddelen je gebruikt, en welke wappertechniek, aldus Ron. Het gaat om de beleving, die moet goed zijn. Hoe vertel je je verhaal. Maak je er een feestje van, of houd je het juist rustig?

Om vijf voor twee staat er een rijtje te wachten voor de saunadeur. Veel vaste gasten, ziet Ron. Hij kleedt zich nog snel even om. Een opgieter moet een broek en shirt aan, niet alleen een handdoekje om de heupen, vindt hij. Dat is beter voor de uitstraling. En omdat je je eigen zweet niet rond wilt slingeren. Hij kent een saunameester die handschoenen droeg om zich te beschermen tegen hitte. Dat kan echt niet. Als je wappert, moet je de overdracht van de lucht op je pols voelen, net als bij de voeding van een baby. Die man gebruikte ook nog de indringende kaneelgeur. Toen is Ron weggelopen uit de sessie.

Ron spreekt de saunagasten toe: Vanmiddag ga ik koffie met amaretto met jullie drinken, en daarna een appeltaartje eten. Hij giet het water met de olie op de hete stenen en maakt cirkelbewegingen met de handdoek. Helikopteren heet dat. Andere wappertechnieken hebben namen als torrero, reuzenrad en Vrouw Holle. Hij wappert de koffie-amarettogeur in ieders gezicht. Niet echt lekker hè, constateert hij zelf.

Na de sessie eet de groep buiten een stukje sinaasappel. Jullie moeten goed koelen, zegt Ron. Eerst de neveldouche, dan nog tien minuten rondlopen in de kou. Niet meteen weer je badjas aan. En dan het koude dompelbad.

De vaste gasten zijn niet tevreden. Het opgieten duurde te kort. Ik zweette niet eens, zegt een vrouw. En kijk, niemand die vandaag durft te wisselen tussen het hete bubbel- en koude dompelbad. Normaal doet iedereen wel drie wissels. En die appeltaartgeur rook te veel naar kaneel.

Ron haalt zijn schouders op. Hij kan het niet iedereen naar de zin maken. Die dame heeft heus wel gezweet, maar dat verdampt meteen weer. Ja, hij heeft zich ingehouden. Vanwege de mevrouw met astma die als laatste binnenkwam. Dan maar wat korter, veiligheid gaat voor.

Hij wil nog wat benadrukken. Een saunameester is niet alleen een goede opgieter. Een goede saunameester kan ook klankschaalsessies verzorgen, of de hammam bestieren. En hij moet durven optreden. Tegen ongewenste en gewenste intimiteiten. Je moet de sfeer in de sauna aanvoelen. Iemand wegsturen desnoods. Eén rotte appel kan je tientallen gasten kosten.

Daarom kan niet iedereen zomaar saunameester worden. Je moet het in je hebben. En je moeten willen blijven leren. Het is een vak, begrijp je.