Amerikaanse propaganda. Zo noemt Iran de documenten

Uit de door WikiLeaks geopenbaarde stukken blijkt dat Irans buurlanden van zijn kernprogramma af willen.

Dat leidt geheid tot polarisering in de regio.

Illustratie Aislin / Cagle Cartoons

Arabische leiders, de Saoedische koning Abdullah voorop, zijn collectief in grote verlegenheid gebracht door de onthulling van WikiLeaks dat zij de Verenigde Staten actief aanzetten tot militaire actie tegen het nucleaire programma van Iran. Tegenover de buitenwereld spelen de meeste Arabische landen immers doorgaans mooi weer jegens Iran.

Die verlegenheid blijkt wel uit het feit dat er tot nu toe nog geen enkele officiële Arabische reactie op de gepubliceerde memo’s is gekomen. Maar ook Iran, dat doorgaans zijn weerwoord paraat heeft als er in de regio iets aan de hand is, nam gisteren de tijd voor een reactie. Uiteindelijk beschuldigde president Mahmoud Ahmadinejad de VS van een georganiseerde inspanning om problemen te creëren tussen Iran en de Arabische Golfstaten. „De documenten zijn niet uitgelekt”, zei hij op een persconferentie. „Ze worden systematisch gepubliceerd. „Het is een spel van de geheime diensten, een propaganda-oorlog. Maar het zal niet werken, want de naties zijn waakzaam.”

Hoe dan ook zijn „de landen van de regio vrienden en broeders”, verzekerde hij. „Dus zullen de documenten geen effect hebben.”

Teheran onderstreept altijd de goede relaties met in het bijzonder de Golfstaten. Maar ondanks Ahmadinejads vriendelijke woorden kan Iran er niet omheen dat de overbuurlanden in werkelijkheid zijn nucleaire programma gewapenderhand geëlimineerd willen hebben. Nu die moeilijk tegen te spreken waarheid boven tafel is gekomen, valt daarom een verdere polarisatie in het olierijke gebied te verwachten.

Uit de memo’s komt naar voren dat de meeste Arabische leiders geen enkel geloof hechten aan Irans verzekering dat het Iraanse nucleaire programma vreedzaam is. Maar voor de Arabische landen – behalve de Golfstaten komen onder meer Egypte en Jordanië in de memo’s over Iran aan het woord – is dat slechts de druppel die de emmer doet overlopen. Ze vertrouwen president Ahmadinejad niet. Als sunnieten zien ze overal shi’itische complotten. Ze zijn bang voor „de verborgen hand” van Iraanse subversie via de radicale organisaties Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook. Ze noemen Iraanse infiltratie via hun shi’itische minderheden. De kroonprins van Abu Dhabi (een van de Verenigde Arabische Emiraten), sjeik Mohammed bin Zayed al-Nahayan, gelooft dan ook niets van Amerikaanse verzekering dat Iran niet betrokken is bij de shi’itische opstand in het noorden van Jemen.

„Ze [Iran] liegen tegen ons en wij liegen tegen hen”, zegt de Qatarese premier sjeik Hamad bin Jassim Jaber-al-Thani in een van de documenten die zondag werden gepubliceerd. Qatar heeft officieel heel goede relaties met Iran, deelt een gasveld met de islamitische republiek en houdt gezamenlijke militaire oefeningen.

Tot dusverre werd aangenomen dat een aanval op Iran, waarmee in Israël al lange tijd wordt gedreigd en die Washington officieel niet wil uitsluiten, voor de Golfstaten uit den boze was, met name omdat ze bang zijn dat de vergelding tegen hun olie-installaties zal zijn gericht. Maar een zeer opzienbarende onthulling was dat Saoedische koning Abdullah – die op dit moment in een Amerikaans ziekenhuis ligt wegens een rugoperatie – er herhaaldelijk bij de VS op heeft aangedrongen het Iraanse nucleaire programma te vernietigen. „Hij heeft u [de Amerikanen] gezegd de kop van de slang af te hakken”, aldus de Saoedische ambassadeur in Washington in een verslag van een ontmoeting tussen de koning en de Amerikaanse generaal Petraeus.

Die oproep dateert van april 2008. Maar er zijn ook latere dergelijke uitspraken. De kroonprins van Abu Dhabi noemt in een onderhoud met de Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner „een conventionele oorlog op korte termijn duidelijk te prefereren boven de lange-termijn-consequenties van een nucleair bewapend Iran”. In februari 2010 vraagt hij de Amerikanen om een noodplan, om zijn land te beschermen. Hij wil liever vroeger dan later militaire actie omdat hij Ahmadinejad niet vertrouwt. „Persoonlijk kan ik niet leven met een kerel als Ahmadinejad. Hij is jong en agressief.”

Voor de Amerikaanse regering zit er mogelijk ook een positief kantje aan de onthullingen. Ze kan de nu gebleken angst voor Iran in de Golfstaten gebruiken om de bezwaren in het Congres weg te nemen tegen een geplande leverantie van gevechtsvliegtuigen en raketten aan Saoedi-Arabië ter waarde van 60 miljard dollar. In het Congres heerst er angst dat die tegen Israël kunnen worden gebruikt.

Maar de enige die echt tevreden is, is de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Hij zei gisteren dat de uitgelekte memo’s duidelijk bewijs vormen dat Israël gelijk heeft met zijn herhaalde waarschuwingen dat Iran het grootste gevaar vormt in het Midden-Oosten – en niet Israël, dat zelf naar algemeen wordt aangenomen over een aanzienlijke kernwapenmacht beschikt. „Voor het eerst begrijpt iedereen dat dat laatste standpunt bankroet is.”

Lees de eerste 243 documenten op cablegate.wikileaks.org