Schrijver Arundhati Roy wordt mogelijk vervolgd

Een rechtbank in India heeft een onderzoek gelast naar mogelijke separatistische uitlatingen van schrijver Arundhati Roy. Zij had kritisch gesproken over Kashmir.

Indian booker prize-winning author and anti-globalisation activist Arundhati Roy poses for photographers on September 8, 2009 ahead of the "International Literature Festival Berlin 2009". The festival takes place from September 9 to September 20, 2009. AFP PHOTO DDP / AXEL SCHMIDT GERMANY OUT AFP

Afgelopen voorjaar bracht de Indiase schrijfster Arundhati Roy de nacht door in de mooiste kamer waarin ze sinds lange tijd had geslapen. „Mijn privésuite is een duizendsterrenhotel”, schreef ze in een reportage in het weekblad Outlook. 28 pagina’s lang deed ze verslag van haar bezoek aan een gebied in de deelstaat Chhattisgarh, dat onder controle van maoïstische opstandelingen staat. Diep in de jungle voerde ze gesprekken met de vaak nog jonge, ideologisch bevlogen strijders voor wie ze sympathie voelde. ’s Nachts sliep ze onder een sterrenhemel.

Met dit soort soort fantasierijke beschrijvingen weet Arundhati Roy haar critici het bloed onder de nagels vandaan te halen. Roy, die de maoïsten onlangs „patriotten” noemde, wordt verweten salonpolitiek te bedrijven. Haar argumenten over de misstanden in India kennen we nu wel, wordt gezegd. Maar feit blijft: niemand kan zo mooi schrijven en zo spitsvondig redetwisten als Roy.

De schrijfster is alleen nog in het nieuws als politiek activist. Maar ook als fanatiek strijder tegen onrecht is welsprekendheid haar sterkste wapen.

De laatste controverse waarin Roy verzeild is geraakt, betreft een optreden vorige maand tijdens een conferentie over Kashmir, de overwegend door moslims bevolkte Indiase deelstaat die wordt geclaimd door aartsvijand Pakistan. Zaterdag gaf een rechtbank in New Delhi opdracht tot onderzoek naar mogelijk separatistische en ‘anti-Indiase’ uitlatingen van Roy. Ook naar een bekende pro-Pakistaanse leider uit Kashmir en nog een aantal sprekers lopen onderzoeken.

Op de bijeenkomst getiteld ‘Vrijheid – De enige weg’ sprak Roy over de strijd van het volk van Kashmir voor die vrijheid en voor een rechtvaardige samenleving. Lees: een samenleving die niet wordt beheerst door de Indiase bezettingsmacht. Ze zei, niet voor het eerst, dat bij de deling van het Indiase subcontinent in 1947 nooit is vastgelegd dat Kashmir integraal onderdeel uitmaakt van India.

Dat de rechtbank naar aanleiding van een ingediende klacht alsnog de mogelijkheid van vervolging onderzocht wil zien, is opmerkelijk. Eerder namelijk had de politie verklaard dat Roy en de andere sprekers de wet niet hadden overtreden. Nu moet dezelfde politie haar onderzoek overdoen.

Het gevolg is dat Roy opnieuw in het middelpunt van de belangstelling staat. Vorige maand besloten hindoe-extremisten op eigen houtje verhaal te halen en richtten vernielingen aan bij haar woning. Roy zelf laat zich niet kisten. Als ik voor de rechter moet komen, is het misschien zinnig ook Jawaharlal Nehru, India’s eerste premier, postuum te vervolgen, schrijft ze in een uitgebreide verklaring die gisteren in dagbladen werd gepubliceerd. Ze doelde op het feit dat Nehru ook altijd heeft gesproken over „de wil van het volk” om de toekomstige status van Kashmir te bepalen.

Roy’s reportage over de maoïsten lokte een fel debat uit. In Outlook zelf schreef een columnist over „fantastische embedded journalistiek”, die meer getuigt van „retoriek” dan „gezond verstand”. Dat is precies wat Roy steeds te horen krijgt. Jaren geleden als zei ze: „Natuurlijk ben ik hysterisch, ik wil dat iedereen mij luid en duidelijk hoort, dat de buren wakker worden door mijn geschreeuw.”