Een Grand Tour door het weerbarstige energievraagstuk

Cover van het boek The Rough Guide to the energy Crisis : how the energy gap might be filled without climate catastrophe van David Buchan

Wie kent ze niet, de reisgidsen van The Rough Guide over Mexico, China, Andalusië, of welk deel van de wereld je ook wilt bezoeken. Uitgever Rough Guides waagt zich, samen met distributeur Penguin Books, sinds kort ook buiten de reismarkt, en brengt titels over onderwerpen als klimaatverandering, de iPad, en zelfs de toekomst.

In die rij past ook The Rough Guide to the Energy Crisis. Een boek dat in vogelvlucht een heel compleet beeld geeft van de machtige energiewereld en de immense uitdagingen die de mensheid te wachten staan. Dat betreft dan met name de groeiende schaarste aan fossiele brandstoffen en de geopolitieke aardverschuivingen die daaraan vastzitten. En het minimaliseren van de uitstoot van broeikasgassen, om klimaatverandering tegen te gaan.

Het boek is in de typische compacte en rijke stijl van de reisgidsen geschreven. Dat heeft vooral te maken met de auteur, David Buchan. Hij is voormalig energieredacteur van de Britse zakenkrant Financial Times en intussen verbonden aan het Oxford Institute for Energy Studies. Buchan heeft niet alleen diepgaande kennis van de sector, maar ook een journalistieke pen.

Deze Rough Guide contrasteert in meerdere opzichten met veel van de energieboeken van dit moment. Die behandelen meestal een deelgebied. Het einde van de olie, de elektrische auto. Buchan daarentegen laat alles de revue passeren. Olie, gas, kolen, kernenergie, duurzame energie. De macht van oliemaatschappijen, de werking van de energiemarkten, de rol van de politiek, grillig consumentengedrag. Hij geeft een veel completer beeld en schetst ook veel beter de immense omvang van de opgave waar de mens voor staat.

Ook contrasteert deze Rough Guide met de vele boeken over hoe we van onze verslaving aan fossiele brandstoffen moeten afkomen, en hoe we helemaal over kunnen op duurzame energie. Dat zijn doorgaans boeken met een hoop positivisme en veranderingszin. Maar hoe realistisch zijn ze?

Buchan weet, mede door zijn jarenlange journalistieke ervaring, dat gevestigde machten alles in het werk stellen om drastische veranderingen tegen te gaan. Hij weet hoe moeizaam de politieke besluitvorming is rond klimaatverandering. En hij weet ook hoe lastig het is de consument tot werkelijk energiezuinig gedrag te krijgen. Want zodra die een zuiniger auto aanschaft, gaat hij er verder mee rijden.

Toch beseft ook Buchan dat de mens geen andere kant op kan dan de duurzame. Dat de omslag soms sneller kan gaan dan verwacht, beschrijft hij mooi aan de hand van zijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk. In 2005 begint de milieuorganisatie Friends of the Earth een uitgekiende lobby die drie jaar later leidt tot de politieke acceptatie van een ambitieuze klimaatwet.

Een belangrijke rol is weggelegd voor zanger Thom Yorke van de populaire popgroep Radiohead. Tijdens het Big Ask Live-concert 2006 in Londen roepen artiesten op tot klimaatactie. Mede door het optreden van Radiohead trekt het erg veel publiek. Ook politici. Op het concert zijn aanwezig David Milliband, die dan op het punt staat milieuminister te worden, en David Cameron, op dat moment voorzitter van de Conservative Party, en inmiddels premier. Twee jaar later is de wet een feit.

Als aan het eind van het boek toch een vraag blijft hangen, dan is dat deze: voor wie is deze gids bedoeld? Wie voelt zich aangetrokken om een reis te maken door de wereld van de energie? Dat is toch iets heel anders dan een trip door Bali, Cuba of Lesotho.