ECB moet pragmatischer worden

Crisis? Welke crisis? Nog voordat de Europese ministers van Financiën dit weekeinde overeenstemming bereikten over het reddingspakket voor Ierland, merkte Yves Mersch, lid van de bestuursraad van de ECB, afgelopen woensdag al op dat er door het gebruik van het noodfonds EFSF minder behoefte zou zijn aan ‘buitengewone maatregelen’. Mersch had het er zelfs over dat de ECB het langzaam opheffen van de speciale liquiditeitssteun voor de banken zou moeten voortzetten.

Maar het kon wel eens lastig zijn voor de ECB om vast te houden aan deze puristische benadering, gezien het feit dat de bank de middelen heeft om de situatie te stabiliseren. Om te beginnen zou zij haar liquiditeitssteun voor de banken kunnen verhogen. Dit zou betekenen dat wordt teruggekomen van het voornemen dit beleid te staken, maar het zou niet de eerste keer zijn dat dit gebeurt.

De werkelijk radicale optie zou een poging zijn de rente op staatsobligaties omlaag te krijgen door regelrechte aankopen van staatsobligaties te doen. Dit zou bijvoorbeeld Spanje de tijd kunnen geven om de markt te laten zien dat het land zich daadwerkelijk herstelt. De politici van de eurozone zouden deze tijd kunnen benutten om de EFSF uit te breiden.

De vraag is of de ECB grote aantallen staatsobligaties kan kopen en de Spaanse schulden zou kunnen ‘opdweilen’. Mits omvangrijk en overtuigend genoeg zouden dergelijke aankopen beleggers weer kunnen teruglokken naar de markt. Maar voor het ondersteunen van de Spaanse obligatiemarkt zouden wel eens een paar heel grote aankopen nodig kunnen zijn. Spanje moet volgend jaar 95 miljard euro lenen, en 101 miljard euro in 2012.

De ECB stapt niet graag in zo’n groot monetair avontuur. Om te beginnen zouden grote aankopen van Spaanse staatsobligaties beleggers in de gordijnen kunnen jagen, omdat ze het zouden kunnen beschouwen als een teken dat Spanje diep in de problemen zit. Er zouden ook praktische obstakels kunnen zijn: de ECB zou haar balans misschien moeten uitbreiden. Zij zou ook een manier moeten vinden om de aankopen te compenseren door overtollige liquiditeit uit de bankensector weg te sluizen, ter voorkoming van het aanwakkeren van de inflatie.

De rente op driejarige Spaanse staatsobligaties staat nog altijd 1 procentpunt lager dan de rente die het land zou moeten betalen als het een beroep zou doen op de EFSF. De storm zou weer kunnen gaan liggen. Maar als de besmetting zich verspreidt, kan de ECB erachter komen dat zij pragmatisme boven principes zal moeten stellen.

Neil Unmack

Vertaling Menno Grootveld