Arm Moldavië blijft stilstaan

Nieuwsanalyse

Moldavië koos gisteren alweer een nieuw parlement. Pro-westerse en pro-Russische partijen houden elkaar in een verlammende greep.

Moldavië, het armenhuis van Europa, had zijn hoop gevestigd op de verkiezingen gisteren. Het land verkeert nu al anderhalf jaar in een staat van totale politieke verlamming, er wordt vrijwel geen besluit meer genomen, terwijl de nood meer dan hoog is. Maar ook nu is een einde aan de crisis niet in zicht en het blijft onzeker waar Moldavië zijn toekomst ziet: in Europa of bij zijn oude beschermheer Rusland.

De parlementsverkiezingen eindigden volgens voorlopige uitslagen opnieuw in een overwinning voor de pro-westerse Alliantie voor Europese Integratie (AEI), ten koste van de naar Rusland leunende Communistische Partij (CP) van oud-president Voronin. Maar de AEI won net niet genoeg zetels om straks zelfstandig een president te kunnen kiezen. In Moldavië wordt die door het parlement benoemd, met minimaal tweederde van de stemmen. De AEI heeft iets minder dan dat en is dus afhankelijk van de steun van de CP. Als zij die niet krijgt, zijn nieuwe verkiezingen onvermijdelijk – en duurt de stagnatie voort. Na twee mislukte stemrondes schrijft de grondwet nieuwe verkiezingen voor.

Precies dat gebeurde de afgelopen achttien maanden twee keer. Eerst, na verkiezingen in juli 2009, blokkeerde de AEI de benoeming van een kandidaat door de CP, omdat die zelf geen tweederde meerderheid had. De partij kwam één zetel tekort. Die verkiezingen waren overigens afgedwongen door de AEI na verkiezingen in april, die door de CP werden gewonnen maar vervalst zouden zijn. Bij rellen destijds, vielen twee doden.

Daarna, na nieuwe verkiezingen in november, die werden gewonnen door de AEI maar ook de alliantie geen tweederde meerderheid opleverden, zat de CP de AEI weer dwars. Met als gevolg dat de Moldaviërs gisteren voor de derde keer in anderhalf jaar naar de stembus togen. De vermoeidheid bij de kiezers was zichtbaar. Een van hen klaagde tegen Radio Free Europe dat het „goed zou zijn als we nu eindelijk eens wisten wat we willen”.

In de afgelopen achttien maanden heeft Moldavië als gevolg vrijwel stilgestaan. Belangrijke economische en bestuurlijke hervormingen werden niet uitgevoerd of uitgesteld. De president van Moldavië is een sleutelfiguur in de politiek: hij is de machtigste man van het land en bepalend voor het beleid – dat nu dus grotendeels afwezig was. Juist terwijl beleid hard nodig is. Bijna 30 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Door van de crisis kromp de economie in 2009 met 9 procent en verdubbelde de werkloosheid. De wijnsector, een motor van de economie, liep onlangs zware klappen op door een Russische boycot – een reactie op de invoering van een dag ter herdenking van de Sovjetbezetting door de AEI-regering. Ondertussen komt een oplossing voor het bevroren conflict met Transnistrië, een afscheidingsregio in het oosten, geen stap dichterbij.

Wat nu waarschijnlijk volgt, is een periode van moeizame coalitieonderhandelingen. De uitkomst daarvan bepaalt voor welke toekomst Moldavië kiest: een Europese of een Russische. Allereerst bestaat nog de mogelijkheid dat de AEI, als alle stemmen zijn geteld, toch nog een tweederde meerderheid krijgt en zelf een president kan kiezen. Maar dat is onwaarschijnlijk. Ook zou de AEI zonder meerderheid kunnen proberen om een president te benoemen. Maar daarvoor moet het waarschijnlijk zware concessies doen aan de CP, bijvoorbeeld in de betrekkingen met Roemenië. De AEI wil toenadering, de CP beschouwt dat als landverraad. Een deel van Moldavië behoorde tot de Tweede Wereldoorlog bij Roemenië.

Een andere mogelijkheid is dat een van de drie AEI-partijen een coalitie sluit met de CP. Gedacht wordt aan de Democratische Partij van Marian Loepoe, die in juli 2009 overliep van de CP naar de AEI. Wat dat voor de politieke koers en de toekomst van Moldavië betekent, is ongewis.