Portugal werkt markten op de zenuwen

De markt maakt zich zorgen over de crediteuren van Portugal. Maar die hebben niet met geld gesmeten. Het is eerder zo dat hun vermogen om kredieten te herfinancieren samenhangt met de solvabiliteit van de staat. En dat zorgt ervoor dat ze zelf deel uitmaken van het probleem.

De missie van het IMF en de EU in Dublin is tot stand gekomen door de paniek over de liquiditeit van de banken die de financiering van de staat dreigt te ondermijnen. De sobere begroting van Portugal tracht nu precies het tegenovergestelde probleem op te lossen – de angst voor een staatsbankroet weerhoudt de banken ervan hun eigen schulden te herfinancieren.

Het kernkapitaal van de Portugese banken is niet hoog, maar dat geldt ook voor de verliezen. De meeste banken zitten al boven de 7 procent voor het kernkapitaal dat door het Basel III-akkoord is vastgesteld. En de banken die dat percentage nog niet halen, hebben tot 2018 om dat realiseren. Geen van de banken is te groot, en de meeste hebben vrij stabiele hypotheken: het huidige verliespercentage van Banco Espirito Santo (BES), Millennium BCP en BPI bedraagt slechts 64 basispunten, minder dan het gemiddelde van de eurozone.

Maar de kredieten overtreffen de deposito’s zodanig, dat de sector vóór het eind van 2012 meer dan 28 miljard op de kapitaalmarkten moet zien te herfinancieren. De angst dat de staat zijn herfinancieringsverplichtingen van 10 miljard in het eerste kwartaal van 2011 niet haalt, heeft de rente op staatsobligaties enorm doen oplopen. Dat heeft er weer toe geleid dat de interbancaire markten effectief gesloten zijn voor de Portugese banken, zodat ze voor zo’n 40 miljard een beroep hebben moeten doen op de faciliteiten van de Europese Centrale Bank.

De verzekeringskosten van de schulden tegen een bankroet zijn sinds augustus ruim verdubbeld naar ruim 700 basispunten, een teken dat de steun geen oplossing voor de lange termijn is.

Er zijn twee potentiële reddingsboeien voor de banken. Eén daarvan bestaat uit pogingen van de regering het tekort op de betalingsbalans terug te brengen van 9,3 procent vorig jaar naar 4,6 procent eind 2011. Op grond van de huidige begroting zullen de ambtenarensalarissen met 5 procent dalen en zal de btw omhoog gaan. De Portugezen zullen hopen dat dit, samen met de reddingsoperatie voor Ierland, de markten weer zal doen heropenen.

Maar als dat niet gebeurt en het vertrouwen in de Portugese banken verder verzwakt, zullen de Portugese problemen nóg scherper worden. Er zou dan een minder welwillende redder, de EU of het IMF, ingeroepen kunnen worden. En dan doet het er niet meer toe wiens schuld dit alles was.

George Hay

Vertaling Menno Grootveld