Overheid moet open zijn over tabakslobby

Het project van deze krant over ‘Hoe Den Haag werkt’ heeft een beerput geopend. De invloed van de tabaksindustrie blijkt tot diep in het Binnenhof en tot hoog in de regering te reiken. Hans Hillen en een groeiende waslijst van sleutelfiguren rondom de Nederlandse politiek blijken verstrengeld te zijn met de machtige tabakslobby.

Het beeld dat naar voren komt sluit naadloos aan bij een andere informatiebron die nog niet is aangeboord: de miljoenen interne documenten van de tabaksindustrie die zij in het kader van het afkopen van schadeclaims openbaar moesten maken (www.legacy.library.ucsf.edu). Daar is bijvoorbeeld te lezen dat Willem-Jan Roelofs, voorzitter van de Stichting Sigaretten Industrie, in 1999 overleg had met ministers van Economische Zaken en VWS over het verbod op tabaksreclame (http://legacy.library.ucsf.edu/tid/rpl44a99). Uit de documenten blijkt ook dat de industrie zeer invloedrijk is binnen werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Eind jaren negentig werden contacten tussen tabakslobby en minister of ambtenaren nog als betrekkelijk onschuldig beschouwd. De industrie lobbyt immers voor haar belangen en mag daar alle middelen voor in zetten, zolang zij zich aan de wet houdt. De houding van de overheid zou echter anno 2010 veranderd moeten zijn. Op 27 januari 2005 ondertekende het kabinet-Balkenende de Framework Convention on Tobacco Control van de WHO, waardoor zij volgens internationaal recht verplicht is verregaande maatregelen te nemen om het roken te verminderen.

Bijzonder interessant is artikel 5.3 over belangenverstrengeling. Dit artikel vereist dat de overheid maatregelen neemt om totstandkoming van tabaksbeleid volledig af te schermen van commerciële en gevestigde belangen van de tabaksindustrie. Welke maatregelen neemt dit kabinet tegen inmenging door de tabaksindustrie? De overheid dient ten minste transparant te zijn over haar contacten met tabakslobbyisten, wanneer zij het niet kan opbrengen om de industrie buiten de vergaderzaal te houden.

Marc Willemsen

Bijzonder hoogleraar Tabaksontmoediging, CAPHRI, Maastricht University