Obscure machtspolitiek

Noord-Korea, een van de laatste communistische landen ter wereld, is op oorlogspad tegen Zuid-Korea, de vierde economie van Azië. Na de eerste Noord-Koreaanse artillerieaanval dinsdag, neemt de (verbale) escalatie hand over hand toe. Terwijl Zuid-Korea de verloven introk in afwachting van een gezamenlijke militaire oefening met Amerika, vuurde de Volksrepubliek ook gisteren weer wat raketten af en vaardigde zij communiqués uit dat het „schiereiland op de rand van oorlog verkeert”.

Vanwaar die Noord-Koreaanse agressie, die eerder dit jaar ook al tot uiting kwam met een torpedoaanval op een Zuid-Koreaanse korvet in de Gele Zee? Door het obscure karakter van het communistische bewind in Pyongyang is het altijd gissen naar motieven. De geschiedenis biedt een paar aanknopingspunten.

Het is denkbaar dat Kim Jong-un, de jongste zoon van de kwakkelende leider Kim Jong-il, die voorbestemd lijkt de Juchedynastie van grondlegger Kim il-Sung voort te zetten, op deze manier zijn geloofsbrieven aan het militaire apparaat afgeeft. Er is ook een theorie dat Noord-Korea de buitenwereld wil dwingen tot materiële hulp. De Volksrepubliek is weggezakt tot een soort goelageconomie, die alleen dankzij China bestaat.

Welke ratio er ook aan de escalatie ten grondslag ligt, het lijkt een feit dat Noord-Korea zich vooral sterk genoeg voelt wegens zijn nucleaire potentieel. Enkele dagen voor de eerste beschietingen openbaarde Pyongyang via een Amerikaanse expert, die officieel was uitgenodigd voor een onderzoeksmissie, dat het land nu ook uranium opwerkt. Gecombineerd met eerdere raketproeven kan Noord-Korea zo wel op de lijst van militaire kernmachten worden bijgeschreven.

Door deze nucleaire afschrikking kan de Volksrepubliek zich meer provocaties veroorloven. Elke tegenactie kan immers leiden tot een atoomcatastrofe, die niemand wil.

Dat perspectief is waarschijnlijk ook het oogmerk. Noord-Korea heeft belang om nu de escalatieladder verder op te gaan. Het is dé manier om Zuid-Korea, zijn bondgenoot Amerika plus Japan te provoceren en de beschermende buurlanden China en Rusland tegelijkertijd te chanteren. Aldus bewijst Noord-Korea dat de machtsverhoudingen in Azië drastisch zijn gewijzigd. Amerika en Zuid-Korea kunnen weinig anders doen dan alert maar behoedzaam reageren.

De keerzijde is dat China zich nu moet gedragen als een grootmacht met verantwoordelijkheidsgevoel. China kan niet langer spelen dat het nog maar een ontwikkelingsland is. Het moet handelen naar zijn nieuwe status en zijn tovenaarsleerling dus behoedzaam maar doortastend in de houding zetten.