Kerkhistoricus: de bisschop moet ontslag nemen

Bisschop Hurkmans van ’s-Hertogenbosch reageerde gisteren „met ontsteltenis” op het nieuws in deze krant. Zijn voorganger, bisschop Jan ter Schure, heeft zich als jonge priester tussen 1948 en 1953 vergrepen aan een minderjarige leerling op het salesianeninternaat Don Rua in Ugchelen. Het slachtoffer, inmiddels 76 jaar oud, werd door zeven priesters misbruikt. De congregatie van salesianen van Don Bosco kocht het misbruik in 2003 af voor 16.000 euro. Hurkmans heeft de paus over de nieuwste affaire geïnformeerd. Ter Schure is in 2003 overleden.

Kerkhistoricus Peter Nissen van de Radboud Universiteit in Nijmegen noemt het een „schokkend bericht”, niet alleen omdat hier sprake is van misbruik door zeven priesters, „maar ook omdat [de Rotterdamse bisschop] Van Luyn, notabene een ex-klasgenoot van de man, het niet nodig heeft geacht persoonlijk te reageren toen het slachtoffer hem benaderde.” Van Luyn was jarenlang de hoogste bestuurder van de salesianen in Nederland.

Toen de zaak bij de orde der salesianen in Rome was doorgedrongen, werd Ter Schure, destijds directeur van de school, overgeplaatst en de jongen van school gestuurd. „Dit is van een heel andere orde dan de eerdere berichten”, aldus Nissen. „Ook dat de leerling gewoon zonder diploma op straat gezet is en zich maar moest zien te redden, is ongehoord. De inhumane en gevoelloze manier waarop met deze kwestie is omgegaan is verbijsterend.”

Nissen vindt dat bisschop Van Luyn nu nog maar één conclusie kan trekken: „Hij moet zijn ontslag aanbieden aan de paus omdat hij moreel tekortgeschoten is als herder van de geloofsgemeenschap. Van Luyn werd altijd beschouwd als een sociaal bewogen bisschop en tot voor kort wekte hij de indruk dat het allemaal nieuw voor hem was. Nu blijkt dat hij ook hiervan geweten heeft, heeft hij zijn geloofwaardigheid als kerkelijk bestuurder verloren.”

Kerkhistoricus Nissen stapte eerder dit jaar uit de Katholieke Kerk wegens de aaneenschakeling van schandalen van de afgelopen tijd. Hij ziet zich bevestigd in zijn idee dat de Katholieke Kerk „een hypocriete instelling is”.

Het kerkelijk klachtenbureau Hulp en Recht stelde het slachtoffer, wiens identiteit bij de krant bekend is, dit voorjaar in het gelijk. De hoogste bestuurder van de salesianen, pater Jos Claes, bood namens de congregatie zijn excuses aan. Niet eerder werd in Nederland door het klachtenbureau vastgesteld dat een zo hoge katholieke geestelijke zich schuldig heeft gemaakt aan seksueel misbruik. Het slachtoffer heeft zijn dossier onlangs aan de commissie-Deetman overhandigd, die onderzoek doet naar aard en omvang van het seksueel misbruik in de Katholieke Kerk.

Nissen zegt vertrouwen te hebben in de commissie-Deetman, maar vindt dat „haar rapport zo langzamerhand aan het verkeerde adres wordt gericht”. De commissie werd ingesteld in opdracht van de Nederlandse bisschoppenconferentie. „Het is langzamerhand een zaak van het ministerie van Justitie of van het parlement geworden. Het parlement moet de zaak naar zich toe trekken, net zoals in België is gebeurd. Ook bondskanselier Merkel heeft het misbruik in de Duitse Katholieke Kerk inmiddels gepolitiseerd. Er is zoveel maatschappelijke commotie dat het tijd wordt voor een parlementaire enquête.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel ‘Kerkhistoricus: de bisschop moet ontslag nemen’ (27 november, pagina 3) staat dat Jan ter Schure directeur was van het internaat waar het misbruik plaatsvond. Ter Schure was geen directeur. Hij pleegde het misbruik met het slachtoffer op momenten dat hij op bezoek was.