Hoger springen met zon en maan?

Dat het aan zee elke dag vloed wordt, en om de twee weken zelfs springvloed, komt doordat zon en maan het water aantrekken. Als je een wereldrecord hoogspringen wilt verbeteren kan je dat dan niet het beste doen als de maan en de zon allebei boven de atletiekbaan staan? Dat vraagt Laurens Dekker van zeven. Die wil natuurlijk zelf een record verbeteren.

Maakt dat uit, die zon en die maan? Jazeker. De Engelse geleerde Newton bedacht al in 1686 hoe dat zat. Alle zware dingen trekken elkaar aan, ontdekte hij, en het meest worden mensen dus aangetrokken door de aarde zelf, vooral als de grond uit hele zware rotsen bestaat. Maar de maan en de zon trekken omhoog, tenminste als ze recht boven je hoofd staan, wat in Nederland niet kan. Maar in de tropen wel.

Newton bedacht ook hoe je kon uitrekenen hoe hard de zon en de maan trokken. Je hoeft daarvoor alleen maar te weten hoe ver weg ze staan en hoe zwaar ze zijn. Het wegen van zon en maan is nog wel even lastig geweest, maar uiteindelijk is het gelukt. Het hardst trekt de zon. Die staat wel ontzettend ver weg, maar is ook ontzettend zwaar. De maan staat dichterbij, maar is lichter, de zon trekt wel bijna 200 keer zo hard als de maan. Als zon en maan met ‘nieuwe maan’ vlakbij elkaar aan de hemel staan, en ook nog eens recht boven je hoofd, dan word je er echt een beetje lichter van, maar het is zo weinig dat het niet te meten is.

Er is iets anders dat ook meetelt, dat is het draaien van de aarde. Elke dag draait de aarde helemaal rond en wie dicht zit bij de plek die het hardst draait, dat is ook in de tropen, wordt een beetje weggeslingerd, zoals in een draaimolen. Daar word je ook lichter van. Het draaien aan de evenaar werkt zes keer zo hard als het trekken van de zon. Maar nog is het nauwelijks te merken.

Karel Knip