Hoe u valse art nouveau herkent

Op de kunst- en antiekbeurs PAN Amsterdam, die nog tot en met zondag duurt, staat Tiny Esveld met glas van Schneider, Daum en Gallé. Haar boek Glass made transparent belicht echt en vals.

Frans glas uit de tijd van de art nouveau en art deco is populair. Dus zijn er veel vervalsingen in omloop. Wie op internet een vaas of lamp in die stijl vindt, heeft waarschijnlijk te maken met een vervalsing, zeker als de prijs redelijk is.

Galeriehoudster Tiny Esveld (54) schreef een toegankelijk boek waarin ze aan de hand van veel foto’s laat zien hoe je namaak kunt herkennen. En niet alleen namaak, ze maakt de lezer ook attent op verborgen beschadigingen en op zogenoemde ‘marriages’, waarbij van een echte maar beschadigde vaas een perfecte namaaklamp wordt gemaakt door er een stukje af te slijpen en er een lampje in te monteren. Bij de foto’s in haar boek Glass made transparant staan groene stippen of rode driehoekjes, zodat je meteen ziet of het goed zit of fout.

De eerste tip van Tiny Esveld in het voorwoord is: bekijk niet alleen de bovenkant, maar ook de zijkant, de onderkant en de handvatten. „Kopers vergeten dat omdat ze gefixeerd zijn op de bovenkant”, zegt Esveld, die tot en met dit weekeind met een stand op de kunst- en antiekbeurs PAN in Amsterdam staat. „Iedere keer als je een vaasje pakt en terugzet, kan er zo maar een chipje van de onderkant springen. Een vaasje kan ook ooit ergens tegenaan gestoten zijn of te hard neergezet. Kijkt dus niet alleen naar het bovenrandje.”

Esveld is eind jaren tachtig Frans glas gaan verzamelen. Eerst ook Oostenrijks en Belgisch glas, maar al snel concentreerde ze zich op de drie grote Franse glasontwerpers van rondom 1900: Gallé, Daum en Schneider. In 1995 opende Esveld een galerie in Rijkevorsel bij Antwerpen. Altijd als ze een vaas of lamp voor het eerst ziet, pakt ze die even op en loopt ermee naar het raam. „Ik kijk erin en houd hem voor de zon en draai hem rond. Ik voel met mijn handen of het glas warm en zacht is of dat er een deuk in zit.” De handtekening is het laatste dat ze controleert. „Een vaas is het of is het niet, en er zijn genoeg echte exemplaren waar geen handtekening op staat.”

Als er Tip Gallé (‘type Gallé’) op staat, is het een kopie van hoogstens twintig jaar oud uit een Roemeense glasfabriek. Maar het probleem is dat er niet altijd ‘Tip’ aan de naam wordt toegevoegd en dat ze in de handel en op internet als echt en voor echte prijzen worden aangeboden. Afhankelijk van het object kan het dan om een paar duizend tot vele tienduizenden euro’s gaan, zegt Esveld. „Met glas van Daum ben ik heel voorzichtig geworden, want er is veel namaak en die is veel beter dan die van Gallé.”

Esveld wilde niet een heel boek over namaak schrijven. „Het gaat ook over origineel glaswerk uit de art nouveau of art deco waar iets aan mankeert.” Veel mensen vinden het niet erg als er een hoekje van een vaas of lamp mist. Esveld neemt daar echter geen genoegen mee. „Art nouveau en art deco is nog maar honderd jaar geleden gemaakt en er zijn nog voldoende perfecte stukken te vinden. Als je kunt kiezen, hoort een verzamelaar voor perfectie te kiezen. Over vijfhonderd jaar wordt het anders. Van Romeins glas bestaat geen enkel perfect stuk meer.”

‘Vetting’, het keuren van de aangeboden objecten door specialisten, zoals dat op beurzen als PAN en TEFAF gebeurt, geeft zekerheid over de kwaliteit. Op andere beurzen en veilingen kan de koper een risico lopen. „Ik wil de verzamelaars met mijn boek op de goede weg helpen. Ik leer ze hoe je een vaas moet beoordelen en waar je op moet letten. Ik vind het belangrijk om transparantie in de handel brengen. Aan het eind van het boek ben je bijna net zo’n expert als ik.”

Esveld koopt niets als ze het niet zelf in handen heeft gehad. „Ik durf het niet meer. Ik moet er tegenwoordig naar toe. Dat slorpt tijd, energie, kilometers en hotelkosten, maar als je een goed stuk vindt, ben je ook heel blij.” Ze koopt en verkoopt alleen maar Frans glas omdat het van die warme kleuren en een prachtige vormgeving heeft. „Het zijn kunstwerken. De bloemen erop zijn zo mooi.”

‘Glass made transparant’ is te koop via www.tinyesveld.com