Edele delen

LOS ANGELES - NOVEMBER 22: A TSA agent waits for passengers to pass through a magnetometer at Los Angeles International Airport (LAX) on November 22, 2010 in Los Angeles, California. Some passengers are subjected to Advanced Imaging Technology AIT scanners that see through clothing to photograph the entire body to reveal undisclosed objects. Increasing use of the scanner at airports by the Transportation Security Administration (TSA) is being met with outrage by many US travelers. Passengers who refuse an X-ray scan are required to undergo an intimate pat down by TSA agents. David McNew/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Sinds een paar weken geleden aan boord van een vrachtvliegtuig op weg naar Amerika vijf buitengewoon vernuftige bommen met een verschrikkelijk krachtige springstof werden ontdekt, is vliegen nog minder een pretje dan het eens is geweest. De neergang is begonnen na 11 september 2001. Vanzelfsprekend. Als een paar terroristen, uitsluitend gewapend met stanleymessen erin slagen, duizenden mensen de dood in te jagen en historische verwoestingen aan te richten, is daarna iedere luchtreiziger verdacht. Iedereen moet dus de elektronische poortjes door. Alles wat scherp is, wordt afgepakt en niet teruggegeven. Vóór 9/11 was dat op transatlantische vluchten ook al min of meer het geval, maar soms trof je vriendelijk personeel dat bereid was je zakmes in bewaring te nemen en dan kon je het aan het loket op de plaats van aankomst weer in ontvangst nemen. Na de ondergang van het WTC was het daarmee afgelopen.

De terroristen werden vindingrijker, de controlesystemen op de vliegvelden vernuftiger. Een wapenwedloop. Begin dit jaar had een genie een bom in zijn onderbroek verstopt. Hij rekende waarschijnlijk op de preutsheid van de controleurs. Daar zouden ze nooit gaan zoeken, maar hij had zich vergist. Deze helse machine is door de media de onderbroekenbom genoemd. Zo worden nieuwe woorden geboren. En nu dus de nieuwste bommen: inktcartridges voor een printer, gevuld met deze springstof en verbonden aan een ontstekingsmechanisme dat door middel van een mobieltje in werking zou worden gesteld. Het was de bedoeling dat na de ontploffing het vliegtuig op een Amerikaanse stad zou neerstorten, Philadelphia waarschijnlijk, maar dankzij tips van de Saoedische en de Britse geheime diensten kon de ramp worden voorkomen.

Op de Amerikaanse televisie werd van de ontdekking veel werk gemaakt; tientallen keren de cartridges vertoond, maar ik had het gevoel dat het niet veel indruk maakte. Negentig procent van de publieke aandacht werd in beslag genomen door Sarah Palin, die met de aankondiging dat ze misschien wel de volgende president van de Verenigde Staten wilde worden, weer overweldigend aanwezig was. En van de overige tien procent ging het leeuwendeel naar het baseball. Het begon pas te veranderen toen het duidelijk werd dat de verijdelde aanslag wel invloed had gehad op de controle van de passagiers.

Al langer geleden zijn er apparaten gebouwd waarmee iemand virtueel kan worden uitgekleed. Voorzover ik weet werden die tot nu toe spaarzaam gebruikt. De Amerikanen zijn wel op hun hoede voor alle vormen van terrorisme maar ook in het openbare leven een preuts volk. Toen een paar jaar geleden een zangeres op de televisie een tepel liet zien, werd het meteen een schandaal dat als nipplegate de geschiedenis is ingegaan. En nu zou iedereen die wilde vliegen aan een onbekende haar of zijn edele delen moeten vertonen. Dat gaat wel heel ver! Dus worden er in de Amerikaanse media besmuikte grappen over gemaakt. Dat is een keerzijde van de preutsheid.

Ik ging terug naar het vaderland en ik dacht: het zal me benieuwen. Niet dat ik bang was. Voor mijn part mag iedereen elektronisch mijn edele delen bestuderen. Als je één zo’n deel hebt gezien, heb je ze allemaal gezien, in principe. Maar het viel mee. De rij voor het laboratorium van de controle was kort, de wachtenden en de onderzoekers werden niet beheerst door die kwellende haast. Broekriem af, schoenen uit en met het colbertje waarin mijn bril en de regenjas in zo’n plastic bakje. Laptop uit mijn rolkoffertje gehaald en in het volgende bakje. Metaalloos ging ik een kleine ruimte van doorzichtig plastic binnen. Daar stond een voor haar doen vriendelijke mevrouw die me beleefd en afstandelijk betastte, alleen aan mijn zijkanten. Binnen een minuut mocht ik weer naar buiten. Aankleden. Met een gevoel van geheime triomf haalde ik de verboden aansteker uit de binnenzak van mijn regenjas. Toch weer iets gesmokkeld. Perfect op tijd landde het vliegtuig op Schiphol.

Toch, geleidelijk en vrijwel ongemerkt leven we meer en meer in een frontgebied. Misschien wel een halve eeuw geleden zei de provo Rob Stolk: ‘Het openbare leven wordt gemilitairiseerd.’ Het was in de tijd dat in de supermarkten de eerste videocamera’s werden opgehangen. Nu kan iedere particulier in de elektronicawinkel zich zijn eigen loercamera’s aanschaffen. Een paar weken geleden werden in Brooklyn een paar drugshandelaars gearresteerd, dankzij Google. George Orwell heeft zijn Big Brother bedacht in 1948. Intussen is hij onze intieme huisgenoot geworden.