De krakers in Gornal stemmen niet meer links

In Catalonië, waar morgen wordt gestemd, wankelen de rode bastions. Carlo en Maite geloven niet meer in de politiek. ‘Premier Zapatero had de banken harder moeten aanpakken.’

Iedereen in de wijk kan het boompje aanwijzen. Miguel liet er altijd zijn hond uit. Hij, Eva en hun puberdochter kwamen begin dit jaar in de buurt wonen. Eva is arbeidsongeschikt en Miguel kon sinds het instorten van de Spaanse huizenmarkt nergens meer aan de slag als elektricien. Vorige winter konden ze hun particuliere huurwoning niet langer betalen.

Toen hoorden ze over Gornal, een wijk in L’Hospitalet de Llobregat, een voorstad van Barcelona. Niet de meest makkelijke buurt, maar hier waren leegstaande appartementen van het woonbedrijf van de Catalaanse regioregering te kraken. Aanvankelijk woonden ze prima. Tot de overheid in actie kwam. Deze maand kregen Eva (37) en Miguel (45) de zoveelste brief: binnen een week vertrekken, anders volgt gedwongen uitzetting.

Miguel schreef daarop zelf twee brieven. Eén aan Eva, de ander aan zijn dochter. Hij stak ze in zijn jaszak en zei dat hij de hond ging uitlaten. Om kwart voor vijf in de middag zag een voorbijganger Miguel hangen. De hond, zonder lijn, blaffend naast het boompje.

L’Hospitalet behoort tot de ‘rode ring’ van Barcelona. In deze gordel van industriële voorsteden streken vorige eeuw honderdduizenden arbeidsmigranten uit vooral Zuid-Spanje neer. De inwoners hebben er traditioneel weinig op met het Catalaanse nationalisme. Hier wordt al decennia trouw socialistisch gestemd.

Het rode bastion wankelt nu. Juist hier slaat de crisis hard toe. Bij de verkiezingen voor het Catalaanse regioparlement, morgen, dreigen de socialisten de rekening gepresenteerd te krijgen van twee jaar recessie. Een scenario dat zich de komende anderhalf jaar in heel Spanje kan voltrekken bij achtereenvolgende verkiezingen voor de gemeenteraad, regio’s en landelijke parlement.

Zo overweegt weduwe Eva morgen op de centrum-rechtse, gematigde nationalisten van CiU te gaan stemmen. „Ik heb mijn hele leven socialisten gestemd. Maar ze beloven en beloven alleen maar”, vertelt ze in haar appartement.

Een flat verderop wonen Germán Navarro en Juana Muñoz en hun twee kinderen. Zij hadden een koophuis in een ander voorstadje. Deze zomer konden ze de hypotheek niet langer aflossen. De bank zette hen hun huis uit. Zo werden ook zij krakers in Gornal.

„We hadden altijd een goed leven, maar dat is nu allemaal weg”, vertelt Muñoz in haar woonkamer. De twee dertigers gaan zondag niet stemmen op hun vaste keus, de socialisten. „In Zapatero hebben we ons vergist, zoals zoveel Spanjaarden.” Wie het wel wordt, weten ze nog niet: „Iedereen die ons belooft te helpen, heeft mijn stem.”

De vraag is wat zulke beloftes waard zouden zijn, van welke politicus dan ook. Bij Spaanse overheden raakt het geld in rap tempo op. En de situatie zal alleen maar nijpender worden. Na de ‘redding’ van Ierland kwam Spanje deze week weer in het vizier van speculanten. De regering in Madrid probeerde de onrust onder meer weg te nemen door regio’s te verbieden nog langer hoge financieringstekorten te voeren. Dit terwijl veel regio’s, waaronder Catalonië, al extreem krap zitten.

Navarro wil echter niet geloven dat de overheid hem niet kan helpen. „Er waren toch ook miljarden om de banken te redden.” Zijn buurman Manuel Torres, ook een kraker, valt hem bij: „Er staan 1,5 miljoen huizen leeg. Het grootste deel daarvan is nu van de banken. De regering heeft hen gered met ons geld. Laat ons dus in die huizen wonen.” Dat de regering dit niet doet, verklaart Torres uit arrogantie. „Die socialisten zijn hier al zo lang aan de macht, het is een dictatuur geworden.”

Maria Rosa García woont in een beter deel van Gornal. Zij probeert deze middag bewoners een bus in te krijgen die hen naar de afsluiting van de socialistische campagne brengt. De animo blijkt nihil. „Het is moeilijk, moeilijk”, beaamt de 72-jarige partijveterane. „Een partij aan de macht wordt altijd afgerekend op een crisis.”

In de bus uit Carlo González zijn frustratie. „Het is bizar dat rechtse ideeën deze crisis veroorzaakt hebben, maar links er op wordt afgerekend. Wij hebben nu eenmaal veel kiezers in die delen van de maatschappij die het hardst getroffen zijn door de crisis.” Zijn vriendin Maite Revilla vindt dat links ook schuld heeft. „Zapatero had het kapitaal, de banken, veel harder moeten aanpakken.”

Het is een boodschap die uit de mond van de premier zelf de markten nu waarschijnlijk hypernerveus zou maken. Maar zijn voorganger Felipe González zal hem later die avond wel overbrengen. „Ik zie deze crisis zo”, stelt de ex-premier (1982-1996) op de slotmanifestatie. „Speculatieve krachten hebben een zeepbel van krediet opgeblazen, totdat hij wel moest spatten. Vervolgens vielen ze in een diepe put en smeekten hun regeringen hen te redden. En nu vallen ze, eenmaal uit de put, die regeringen aan op hun te hoge tekorten. Dit speculatieve casinokapitalisme moet stoppen.”

De zaal vol socialisten klapt en juicht, maar in Gornal blijkt de boodschap de volgende dag onopgemerkt gebleven. Eva kijkt geen televisie meer na de dood van haar man. Manuel heeft geen geld voor een goede aansluiting. Juana en Germán volgden het nieuws niet: ze waren bij een protest tegen de dreigende uitzetting van een flatgenoot.

    • Merijn de Waal