De aarde wordt een satellietgalerie

Op diverse plaatsen op aarde werkt 350.org aan kunstwerken die vanaf grote hoogte te zien zijn. Satellietkunst om het klimaat te redden.

De hele aarde als galerie, gevuld met kunstwerken zo groot dat ze vanuit de ruimte zichtbaar zijn. Dat is The First Global Art Show, waarvoor deze week diverse werken werden gecreëerd.

In de meeste gevallen gaat het om tekeningen die worden ingevuld met mensen en gefotografeerd door een satelliet van DigitalGlobe. In India vullen 3.000 kinderen de omtrekken van een olifant, in Los Angeles gaf een adelaar licht met behulp van zonnecellen. In Nieuw Mexico stroomt een droge rivierbedding vol met mensen die een blauw stuk karton of stof boven hun hoofd houden. Op het strand bij Brighton vormen vandaag duizenden mensen het hoofd van de Deense koning Knut, die volgens een legende hier de zee probeerde tegen te houden.

Veertien landen vragen zo aandacht voor het klimaat, voorafgaand aan de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in de Mexicaanse stad Cancún, die maandag begint en waar de foto’s te zien zullen zijn.

Het project is bedacht door de Amerikaanse schrijver en activist Bill McKibben en wordt georganiseerd door 350.org, een vrijwilligersorganisatie die hij noemde naar het aantal deeltjes koolstofdioxide in de atmosfeer dat volgens wetenschappers veilig is. Het aantal deeltjes CO2 per miljoen deeltjes wordt nu geschat op 390.

„De eerste beelden van de aarde vanuit de ruimte droegen bij aan het ontstaan van de moderne milieubeweging”, zegt McKibben op 350.org. „We hopen dat deze kunstwerken helpen bij het bouwen van een nieuwe beweging om de klimaatcrisis op te lossen.” Kunst is volgens hem geen vervanging voor politieke actie, maar helpt wel om druk uit te oefenen.

Kunst zo groot dat ze alleen vanaf grote hoogte te zien is, heeft op aarde een traditie die van ver voor de ruimtevaart dateert. Bekend zijn de grote tekeningen in het zuiden van Engeland en in Zuid-Amerika. In de jaren zestig van de vorige eeuw, toen land art weer populair werd, zijn ook in Noord-Amerika en Europa ‘geogliefen’ ontstaan. Moderne commerciële versies zijn er ook, zoals de kunstmatige eilanden in de vorm van een palmboom of van de wereld bij Dubai.

Sinds het bestaan van Google Earth is het een sport geworden om ook in natuurlijke fenomenen geogliefen te zien. Talloze rivieren, eilanden en weilanden bleken bijvoorbeeld de vorm van een letter te hebben. In Engeland is zelfs een heel alfabet gevonden in de vorm van heggen. Onlangs zagen mensen een menselijk hart in de Yukon Delta in Alaska, gefotografeerd door de Landsat 7 satelliet. Zelfs Van Goghs Sterrennacht is terug te vinden op aarde, door de satelliet gelokaliseerd op een Zweeds eiland. De sterren zijn in deze versie lichtgevend plankton.

De foto’s die het project van 350.org tot nu toe opleverden, steken bij bekende geogliefen wat bleekjes af. Ze zijn van een afstand van 400 mijl (643 kilometer) vastgelegd en wat opvalt is hoe iel de kunstwerken zijn. De aarde is op 350.org een nogal lege galerie. Ook de symboliek is vaak saai. Een zon, een ijsbeer, een olifant.

Maar sommige projecten zijn wel geslaagd, vooral een project dat geen geoglief zou willen zijn, dat op deze locatie liever water dan kunst had gezien. Op satellietfoto’s is Flash Flood uit de Amerikaanse stad Santa Fe nogal ontroerend. En hoe ieler, hoe ontroerender, juist de foto’s die niet inzoomen geven aan wat hier speelt. Alles is oker in en om de Santa Fe rivier, ook de rivier zelf. Alleen de vorm verraadt dat het om een rivier gaat. Ging, want de Santa Fe rivier staat zo vaak droog dat we hem misschien als overleden moeten beschouwen. En ook al spelen duizenden mensen voor water, slechts een heel klein stukje van de rivier kleurt een beetje blauw. Eén kronkel maar.

    • Bianca Stigter