Baasje uit het oosten flirt met Merkel

Het liefst zou premier Poetin van Rusland een variatie op Duitsland maken: perfecte wegen, goed onderwijs, prima gezondheidszorg, een moderne markteconomie. Een goede band met Duitsland staat daarom hoog op zijn agenda. Maar omdat bondskanselier Merkel hem van tijd tot tijd confronteert met de onvolkomenheden van zijn eigen land, zoals de onderdrukking van oppositiepartijen en de gemankeerde rechtsstaat, schrikt hij vaak terug voor al te veel intimiteit en beperkt hij zich tot het zakelijke.

Om te pochen dat hij ook zonder het Westen kan, wendde Poetin zijn blik afgelopen week naar Azië, waar Rusland steeds invloedrijker wordt. Behalve dat hij zich opwierp als de Grote Tijgerredder, onderhandelde hij met de Chinese premier over gasleveranties, besprak hij met zijn Centraal-Aziatische partners uit de Shanghai-groep de veiligheidssituatie in hun regio en riep zijn minister van Buitenlandse Zaken de beide Korea’s tot de orde. Bij zijn Aziatische bondgenoten voelt Poetin zich dus op zijn gemak, omdat ze, behalve Kirgizië, net zo’n autoritair regime hebben als Rusland. Tegelijkertijd beseft hij heel goed dat Azië verder van Rusland afligt dan Europa. In de eerste plaats omdat Rusland zichzelf als Europese mogendheid ziet. Maar ook om een andere reden: het heeft dringend behoefte aan modernisering van ongeveer alles wat je maar kunt bedenken. Goede gezondheidszorg is er alleen maar voor hen die het kunnen betalen, het onderwijs is drastisch verouderd, de infrastructuur is net zo primitief als die van een derdewereldland, onafhankelijke rechtbanken bestaan niet, waardoor privé-eigendom niet wordt beschermd en welgestelde Russen hun kapitaal liever naar het buitenland sluizen dan dat ze het in eigen land investeren.

De voornaamste oorzaak van die inmiddels ook door president Medvedev onderkende ‘ruïneuze stagnatie’ is dat Rusland geen gediversifieerde economie heeft. Het Westen met zijn technologische kennis moet daarom uitkomst bieden door royaal in de Russische industrie te investeren en de productie over te nemen.

Jaarlijks komen er 20.000 westerse specialisten naar Rusland, minder dan de helft die Rusland nodig heeft om die modernisering succesvol te kunnen doorvoeren. Vandaar dat Poetin gisteren in Duitsland was om het bedrijfsleven over te halen zijn investeringen in Rusland te vergroten. Als aanmoedigingspremie riep hij aan de vooravond van zijn bezoek op tot een vrijhandelszone van Lissabon tot Vladivostok. Tegelijkertijd waarschuwde hij de EU ervoor zijn energiemarkt niet open te stellen voor niet-Russische leveranciers.

Bondskanselier Merkel sloeg, zoals het in een geforceerd huwelijk betaamt, terug. Ze kritiseerde zowel de Russische douane-unie met Wit-Rusland en Kazachstan als de hoge importbelastingen die het Duitse bedrijfsleven benadelen, waardoor Poetins vrijhandelszone vooralsnog een loze belofte is. En daarmee legde ze de vinger op de zere plek, want in de persoon van president Medvedev belooft Poetins Rusland het Westen al twee jaar van alles en nog wat, maar tot nog toe is het bij woorden gebleven.

Michel Krielaars