Je kerstpakket is groen

Kerstpakkettenbedrijven zijn druk aan het inpakken.

Wat kun je verwachten volgende maand? Biologische en duurzame producten. „Met een verhaal.”

'Tajine', de opbrengst gaat naar een dorp in Vietnam.

In een sloppenwijk bij Kaapstad in Zuid-Afrika staat een koekjesfabriek. Opgezet door een Amerikaanse zakenvrouw. Niet om goedkope lekkernijen te bakken, maar om de vrouwen in de buurt aan een baan te helpen. Zodat ze eten kunnen kopen en hun kinderen naar school kunnen sturen.

„Wat een prachtig verhaal, hè”, zegt Bastiaan van den Noort. Hij is van kerstpakkettenbedrijf Fair ’n Square. De Khayelitsha Cookie Company inspireerde hem om op zoek te gaan naar spullen met een boodschap. Maar dat niet alleen, de artikelen moeten ook duurzaam zijn. Die producten zijn nu verzameld. Van den Noort heeft zijn baan opgezegd, om „de geschenken bij de mensen thuis te krijgen”. Hoe? Via een paar duizend duurzame kerstpakketten.

Duurzame kerstpakketten zijn populair dit jaar. Bewust leven, verantwoorde voeding, klimaat en milieu; het leeft bij consumenten, meldt de Stichting Voorlichtingsbureau Kerstpakketten. En dat merkt groothandel Makro, waar de dozen nu worden ingepakt. De vraag naar groene producten stijgt, zegt woordvoerder Patrick van Gils – een kwart van de 5 miljoen kerstpakketten in Nederland komt van Makro. „En wij vinden het thema zelf ook belangrijk.” En zo heeft Makro het ‘Together We Care’ en het ‘Puur Groen’ pakket in het assortiment. Inhoud: fair trade, Max Havelaar en biologische producten.

Het bedrijf Tintelingen speelt ook in op de trend. Vorig jaar verkocht de organisatie een enkel duurzaam product, dit jaar zijn er 100 procent duurzame pakketten, vertelt commercieel directeur Elke van Moorsel. Van de 300.000 verkochte geschenken zijn er dit jaar 40.000 duurzaam. „Dat zijn producten, goede doelen of groene belevenissen, zoals bootje varen.” Mensen die een ‘Tinteling’ ontvangen van de baas mogen online cadeaus uitkiezen. Populaire ‘Tintelingen’: een duurzame snijplank en vijzel, gemaakt van olijfbomen die „eigenlijk vernietigd” zouden worden omdat ze geen olijven meer produceren. PlayMais, een soort lego gemaakt van maiszetmeel. „Je kunt het natmaken, kneden en er iets leuks van bouwen”, zegt Van Moorsel. En de gevlochten mand van gras uit Bangladesh, waarmee je de lokale economie stimuleert, is „bijzonder”. Het bedrijf verkoopt ook wat „minder flitsende producten” zoals een waterbespaarder en een stroomonderbreker. „Maar niet minder bruikbaar.”

Om écht een duurzame boodschap over te brengen, „kun je het beste een van onze spelletjes bestellen”, zegt Ron Hof. Ruim drie jaar geleden is hij zijn bedrijf duurzaam-kerstpakket.nl begonnen. In het assortiment onder meer twee zelfgemaakte spellen: People Planet Profit Game en het IJsberenspel. „Zo leer je over energieverbruik, natuurverschijnselen en fair trade.” Duurzaamheid heeft nog een beetje een saai imago, zegt hij. „Onterecht. Het is juist heel creatief.”

Zelf heeft hij het van huis uit meegekregen „om betrokken te zijn bij je omgeving en bewust met dingen om te gaan”. Maar hij ziet dat steeds meer mensen dat doen, want de verkoop stijgt, zegt hij. Hij verkoopt dit jaar bijna 20.000 pakketten en ‘groene’ cadeaubonnen. Vorig jaar lag het totaal op 15.000. De pakketten hebben titels als: ‘Lekker wakker worden’, ‘Thema Health’ en ‘(H)eerlijk genieten’. Gevuld met fair trade voedsel. Of glazen gemaakt van gerecyclede limonadeflessen, laptoptassen van petflesjes en fietszakken van rijstzakken. Waar Hof ook trots op is: servies van ‘even iets anders’, beschilderd door mensen met een verstandelijke handicap. Duurzaam? „Ja, je helpt mensen.”

Maar wat is nou precies duurzaam?

Goed voor mens en milieu, zegt Ron Hof. Als mensen eerlijk worden behandeld en het milieu evenredig wordt belast, vertelt Bastiaan van den Noort van Fair ’n Square. Maar wanneer weet je dat? „Luister allereerst naar je boerenverstand.” Een voorbeeld: een mp3-speler in een elektronicawinkel kost 4 euro. „Kan dit?” Denk aan het materiaal, de transport- en de productiekosten. „Dan weet je: dat kan niet zó goedkoop zijn. De arbeiders zijn de dupe.”

Mensen in ontwikkelingslanden hebben hulp nodig. Daarom in het assortiment van Bastiaan van den Noort: het ‘Help de Wereld pakket’ met daarin FairMail. Dat zijn foto’s gemaakt door kansarme tieners in India en Peru, vertelt hij. „Zij krijgen 50 procent van de winst.” In zijn ‘Koele Aarde pakket’ zit Organic Meltdown Chocolade „waarmee je bomen in het tropische regenwoud van Ecuador redt”. In het ‘Pakketje Oprechte Liefde’ de No House Wine, de opbrengst gaat naar dakloze kinderen van hiv-besmette families in Zuid-Afrika.

Maar niet alleen de inhoud van de duurzame kerstpakketten is duurzaam. Ook de verpakkingen, de productie en het transport zijn duurzaam. Zo krijgen de ontvangers van een Tinteling een kaart (met een code om online geschenken uit te kiezen) die gemaakt is van aardappelzetmeel. „En we drukken met plantaardige inkt”, vertelt Elke van Moorsel. Het bedrijf doet ook aan CO2-neutrale zending. Net als Makro. „Wij hebben met onze distributeur afspraken gemaakt dat de uitstoot wordt gecompenseerd door te investeren in groene energie”, zegt Patrick van Gils.

Bij duurzaam-kerstpakket.nl maken ze offertes op groeipapier, voorzien van bloemenzaadjes. „Na gebruik kun je het papier begraven en komen er bloemen uit de grond.”

Bij Fair ’n Square worden de kerstpakketten verpakt in de sociale werkplaats. Valid Express, waar chronisch zieken en fysiek gehandicapten werken, brengt de geschenken rond.

Welke werkgevers geven hun werknemers een duurzaam pakket? Overheidsinstanties, weet Van Moorsel. Die streven naar 100 procent duurzaam inkopen. Er zijn ook veel ‘gewone’ bedrijven „die maatschappelijk verantwoord ondernemen en bewustwording willen uitstralen”, zegt ze. „Maar ook niet té moraliserend, het moet ook leuk blijven.”

Het valt op dat veel afval- en transportbedrijven interesse hebben in de duurzame kerstpakketten. „Die zijn juist bezig met duurzaamheid”, legt Ron Hof uit. „Want ze zijn zich steeds bewuster van hun vervuilende rol”, zegt Bastiaan van den Noort. Het is volgens hem ook een marketingtool. „Het is fijn om te zeggen dat je betrokken bent.”