Film zonder grenzen

Dankzij streaming kun je wereldwijd op internet onafhankelijke films bekijken. Zoals komende week op het Streaming Festival, of via de Video-On-Demand website MUBI.

Still uit 'Aesthetics of Movement' van Leopold Fiala

Nog maar vijf jaar geleden was een filmfestival op internet nieuw. Toen Ronald Lindgreen en Igor Lesic, bijgestaan door Femke Sleegers, begin 2006 begonnen met het organiseren van het Streaming Festival waren zij nog pioniers. Maar hun idee om films slechts online te laten zien, kreeg al snel navolging. Tegenwoordig heeft vrijwel ieder zichzelf respecterend filmfestival een online pendant, waar meestal korte films op te zien zijn of een competitie waar iedereen aan mee kan doen. Het Nederlands Film Festival organiseert ook het Nederlands Online Film Festival. En het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) zette in 2008 het programma DocLab op. Maar deze twee festivals doen dit naast hun reguliere festival, dat zich nog ‘ouderwets’ afspeelt op een fysieke locatie.

Het unieke van het Streaming Festival is dat het films alleen aanbiedt voor de duur van het festival, dit jaar tussen 1 en 5 december. Het festival richt zich voornamelijk op de meer experimentele films en documentaires, animatie- en videokunst van onafhankelijk opererende makers en selecteert de ingezonden films vooral op originaliteit, eigenzinnigheid en technische kwaliteit. Het festival ontvangt jaarlijks zo’n 250 inzendingen van over de hele wereld, waarvan er na selectie ongeveer 125 vertoond worden. In totaal streamde het festival tot nu toe 462 films, variërend in lengte van één minuut tot anderhalf uur.

Het Streaming Festival is een non-profitevenement, de organisatoren doen het belangeloos. Het festival genereert geen eigen inkomsten: de website heeft geen advertenties en je hoeft niet te betalen om de films te zien.

Filmmaker Igor Lesic houdt zich voornamelijk bezig met de streamingtechniek en beeldend kunstenaar Ronald Lindgreen beheert de immer uitdijende website, waarop ook een database staat van alle filmmakers en kunstenaars die ooit hebben meegedaan aan het festival, met biografieën, artikelen, interviews, foto’s, trailers en links naar hun werk. Het is de bedoeling dat de database uitgroeit tot een belangrijk naslagwerk van hedendaagse filmmakers en kunstenaars die met film of nieuwe media werken.

Hoe is het idee voor het festival ontstaan?

Igor Lesic: „Het festival is opgericht met het idee om puur en alleen in de virtuele wereld te bestaan. Zonder fysieke drempels en geografische grenzen. Omdat wij zelf veel met film en videokunst bezig waren, kwamen we regelmatig werk van anderen tegen dat weinig mensen gezien hadden, omdat hun films nauwelijks via de traditionele kanalen werden uitgezonden. Toen ontstond het idee om een festival op te zetten dat veel opener zou zijn voor de onafhankelijke film. En we kunnen op internet eigenwijs invulling geven aan het festival, zonder afhankelijk te worden van geldschieters.”

Ronald Lindgreen: „We wilden jonge kunstenaars een gratis platform bieden waar ze hun werk aan een internationaal publiek konden tonen. Igor wist veel af van internettechniek en ik had ervaring met het ontwerpen van websites. Daar kwam Femke Sleegers bij, met ideeën over de opzet van het festival. Het idee werd door ons drieën in drie maanden ontwikkeld en uitgewerkt tot de start in mei 2006.”

Hoe nieuw was het om dit te doen?

Lindgreen: „Het online plaatsen van videokunst en films was niet nieuw, er waren bijvoorbeeld toen al sites met een kunstvideocollectie, maar wij kozen ervoor om de films maar vijf dagen te vertonen. Het is niet gebruikelijk om films slechts een paar dagen online te plaatsen. Hier kregen we kritiek op, maar we staan nog steeds achter het idee dat de films tijdelijk zichtbaar moeten zijn. Het is ook een statement om op internet waar alles maar altijd beschikbaar is dit niet te doen.

„Wat ook uniek was: we werkten samen met organisaties als TENT, SubmarineChannel, LazyMarie en Filmstad, die hun eigen programma leverden, en tijdens het festival de homepage van hun website aan ons ‘uitleenden’. Dat was toen nog nooit vertoond. Ze gaven tijdelijk hun eigen identiteit op en een paar dagen lang was het Streaming Festival te zien op hun website.”

Krijgt het Streaming Festival subsidie?

Lesic: „We krijgen nauwelijks subsidie, net genoeg om uit de kosten te komen, bijvoorbeeld voor de hosting van de website. De eerste editie is met een bijdrage van Mediamatic tot stand gekomen, daarna hebben we ieder jaar een bescheiden subsidie van het Prins Bernhard Cultuur Fonds ontvangen. We krijgen soms materiële sponsoring van verschillende instanties, zoals het digitaliseren van de film Ongewijde Aarde van Jef van der Heijden (1967) door het Filmmuseum. We zijn grotendeels afhankelijk van de goodwill van anderen.”

Lindgreen: „We zijn bovendien afhankelijk van kunstenaars die hun films gratis beschikbaar willen stellen. Zodra zij geld willen, houdt het festival wat ons betreft op.”

Wat is er sinds de oprichting veranderd?

Lindgreen: „Een van de grootste veranderingen kwam direct na de eerste editie: die was alleen gericht op niet-gesubsidieerde films, nu kan iedereen films inzenden, waarbij wij natuurlijk nog wel selecteren.

„Sinds mei 2009 zenden we ook maandelijkse programma’s uit. Zo kunnen we onze achterban beter bedienen en gastcuratoren uitnodigen om een eigen programma samen te stellen en bij ons uit te zenden. Zo hebben we programma’s uitgezonden van OtticaTV uit Londen en het OneTakeFilmFestival uit Zagreb. Deze maandelijkse uitzendingen worden een steeds belangrijker onderdeel van het festival. Omdat het aantal films beperkt blijft en het programma tijdelijk online is, is er veel meer vrijheid om te experimenteren.”

Lesic: „In 2009 organiseerden we voor het eerst een studenteneditie, waar kunst- en filmacademies wereldwijd het werk van hun studenten vertoonden. Dat is interessant, want iedere academie legt eigen accenten. Kijken naar die verschillen kan docenten en studenten inspireren. Bovendien leren ze om goed te kijken, want ze schrijven recensies op de site over elkaars werk.”

Lindgreen: „We merken een verschuiving. In 2006 was het Streaming Festival een uniek internationaal podium om je werk te tonen. Een dergelijk platform was toen schaars en werd niet zo vanzelfsprekend gevonden. Nu, in 2010, zijn we toch een van de vele podia waar kunstenaars en filmmakers uit kunnen kiezen. In die zin is ons pionierswerk voorbij en is een van onze doelen bereikt: interessante, onafhankelijk geproduceerde kunstfilms zijn makkelijker te vinden dan voorheen.”

    • André Waardenburg