De grootste bezuiniging sinds de jaren 80

Het kabinet wil extra collegegeld vragen aan langstudeerders: geen premie op luiheid. Studenten zijn boos: geen boete op extra inzet.

De ideale langstudeerders. Zo werden woensdag de jongens van het Nuon Solar Team voorgesteld aan staatssecretaris Zijlstra (VVD) van Onderwijs. De studenten van de Technische Universiteit Delft doen met hun zelfgebouwde zonneauto over de hele wereld succesvol mee aan wedstrijden. Dat kost tijd; sommige teamleden hebben meer dan een jaar studievertraging opgelopen.

Als het aan het kabinet ligt moeten zij, als ze in september nog niet zijn afgestudeerd, 3.000 euro extra collegegeld betalen. Daarom kwamen ze woensdag demonstreren bij het ministerie van Onderwijs, samen met vertegenwoordigers van talrijke studentenorganisaties. Ze boden 100.000 digitale handtekeningen aan van studenten die de kabinetsplannen niet zien zitten.

Guy Hendricks, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) legt uit waarom zijn organisatie problemen heeft met het plan zoals dat nu circuleert. „Vooropgesteld: wij zijn niet tegen de aanpak van studenten die jarenlang weinig ondernemen en daardoor studievertraging oplopen. Maar zoals het er nu voorstaat, zal de nieuwe wet nauwelijks uitzonderingen kennen. Studenten die zich nuttig maken door een jaar bestuurswerk te doen, komen dan in de problemen als ze daarna niet elk vak in één keer halen. Wie zal dan nog zulk werk willen doen?”

En dat de nieuwe regels ook gaan gelden voor studenten die al ingeschreven staan, vindt Hendricks oneerlijk. „Zij hebben er in goed vertrouwen voor gekozen iets naast hun studie te doen, en krijgen nu tijdens de wedstrijd met nieuwe spelregels te maken.”

Staatssecretaris Zijlstra leek niet onder de indruk van de bezwaren die de studenten aanvoerden. „Het besturen van een vereniging is toch ook een investering in je eigen toekomst; het is dus best redelijk dat je daaraan zelf wat bijdraagt.” Zijlstra zei verder dat hij nog bekijkt of er een uitzonderingsbepaling in de wet kan worden opgenomen die betrekking heeft op studievertraging door ziekte. Of dit gaat lukken, is allerminst zeker.

Niet alleen studenten lopen te hoop tegen de kabinetsplannen voor verbetering van het studierendement. Universiteiten en hogescholen moeten vanaf het komende collegejaar 3.000 euro op de rijksbijdrage inleveren voor elke student die meer dan een jaar studievertraging heeft opgelopen. Daarnaast boekt het ministerie een korting in die oploopt tot 90 miljoen euro in 2015. Deze bezuiniging wordt verklaard vanuit het „gedragseffect” dat de maatregelen moeten gaan opleveren.

Een woordvoerder van universiteitenkoepel VSNU laat weten dat de universiteiten „graag met het ministerie in gesprek gaan” over het verbeteren van het studierendement. „Wij zien ook dat langstudeerders een probleem zijn. Maar de voorstellen zoals ze er nu liggen, zullen aan dat probleem inhoudelijk weinig doen. In feite is dit gewoon de grootste bezuiniging op het hoger onderwijs sinds de jaren tachtig.”

Daarnaast is de VSNU bang dat het wetsvoorstel averechtse effecten zal hebben. Zo zullen studenten die aanhikken tegen de afronding van hun studie zich wellicht liever laten uitschrijven dan dat ze het hoge collegegeld betalen. „Daarmee doe je dan alle investeringen van de voorgaande jaren teniet”, aldus de voorlichter. Ook zullen studenten zich tussentijds gaan uitschrijven, met alle administratieve complicaties van dien.

De Onderwijsinspectie onderzoekt nu bij ruim dertig instellingen mogelijk onreglementaire afstudeertrajecten voor langstudeerders. Is Zijlstra niet bang dat zijn plannen leiden tot nog meer gesjoemel met de regels? „Nee”, zegt hij. „Dat zo’n verleiding in theorie bestaat, wil nog niet zeggen dat eraan wordt toegegeven. We moeten wel een beetje vertrouwen houden in het systeem. Het is aan de examencommissies op de universiteiten en hogescholen om in de gaten te houden dat alles goed verloopt. En in het uiterste geval is er altijd nog de Onderwijsinspectie die daarop toeziet.”