Cd's voor in de schoen en onder de boom: Eigentijds

Concertgebouworkest

Horizon 3

cd eigentijds

Wat heeft Tristan Keuris te maken met Mayke Nas, of Michel van der Aa met Otto Ketting en Sofia Goebaidoelina? Weinig, behalve dat het gaat om ‘hedendaagse’ componisten wier werk érgens in seizoen 2008-2009 is gespeeld door het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO). Wat deze ergens dus wat arbitraire verzamelaar wél overtuigend laat horen, is dat het KCO zich onder gastdirigenten als Spanjaard, Stenz en Robertson (chef Jansons doet weinig ‘eigentijds’) tot de allerbeste uitvoerders van eigentijds repertoire mag rekenen. Er zijn fijnzinnige orkestkleuren in Keuris’ Antologia (1991) en Kettings wat stoerdere Trajecten (2008), dat met kenmerkende cadans ook Indonesië aandoet. No reason to panic (2007) van Nas is spannend en kolderiek tegelijk. In Van der Aa’s liedcyclus Spaces of Blank (2008) klinkt het KCO het meest ‘anders’, haast ontmanteld. Onmiskenbaar van vér buiten Nederland komt Goebaidoelina’s Der Reiter auf dem weißen Pferd (2002), met apocalyptisch geweld en dreigende stiltes die door zware trommels worden doorbeukt, om uiteindelijk in een mysterieuze tinteling te vervliegen.

Hans Otte

Das Buch der Klänge

Ralph van Raat (piano)cd eigentijds

Kalm, consonant en repetitief: het pianowerk Das Buch der Klänge van de Duitse componist Hans Otte (1926-2007) biedt een uur lang de ideale basis voor mijmeringen of gedachteloze overgave. De herhaalde patronen en akkoorden evolueren continu op een manier die intelligent en gelaagd genoeg is om niet in new-agerige platheid te vervallen. Wie houdt van Canto Ostinato van de Nederlander Simeon ten Holt, zit hier helemaal goed. Wie daar allergisch voor is, kan deze cd beter ook links laten liggen. Ralph van Raat speelt delicaat en ingetogen, met een sterk gevoel voor genuanceerde, pastelachtige timbres. Hij gaat op in de muziek, en het is haast onmogelijk hem daarin niet te volgen.

Zapp String Quartet

Radiohunter

cd eigentijds

Het Zapp String Quartet is een prachtige telg uit die typisch Nederlandse traditie van niet te categoriseren muziek tussen gecomponeerd, geïmproviseerd, jazz, klassiek en pop. Op zijn nieuwe cd laat het viertal zich van zijn groovendste kant horen in stukken als De Hamer en titelwerk Radiohunter, beide gecomponeerd door altviolist Oene van Geel. Een deel van het kwartet – cellist Emile Visser voorop – vervult daarbij moeiteloos een percussieve rol. Tegenover die uitbundigheid staan introspectieve werken als Unseen, met een droefgeestig, in de verte aan Sjostakovitsj herinnerend contrapunt dat zich ontwikkelt tot basis voor welbespraakte improvisatie. Intrigerend zijn ook de ijzig schurende texturen in Bollywood van violist Jasper le Clercq. De ongepolijste speelstijl geeft in dit geval een gepaste ongemakkelijkheid. Een prachtige evocatie van ‘snelheid’ geeft Le Clercqs BMW, dat als een Duitse sportauto op gang komt, opschakelt, en genoeglijk over de snelweg cruist.

Jochem Valkenburg