Alleen verliezers bij splitsing van de euro

De Duitsers zouden niet rouwig zijn om de splitsing van de euro. Dat is nogal dom, zegt Melvyn Krauss. Het kost hun alleen maar heel veel geld.

Illustratie Shooty

De stoere taal van de Duitse bondskanselier Angela Merkel over het delen van de lasten van toekomstige reddingsoperaties door de Europese Unie – ter bescherming van de Duitse belastingbetaler – dreigt binnen de eurozone te leiden tot een splitsing tussen noord en zuid.

Veel Duitsers lijken onverschillig over dit onderwerp, of zouden de ondergang van de euro zelfs toejuichen. Ze hebben ongelijk. Als de euro uiteenvalt, zou dit Duitsland en andere exportlanden in het noorden van Europa, zoals Nederland, hard treffen waar de pijn het grootst is – in de portemonnee.

De nieuwe reddingscrisis in Europa heeft allereerst tot gevolg dat Duitsland nog concurrerender wordt, omdat de euro daalt op de wereldvalutamarkt. Een breuk binnen de eurozone zou een tegengestelde uitwerking hebben – dan zou de Duitse wisselkoers (de ‘noord-euro’?) als een komeet omhoogschieten.

Het zou wel heel wrang zijn als Merkel, in haar nobele strijd om de Duitse belastingbetaler te beschermen, uiteindelijk de Duitse exporteurs – de levensader van de Duitse economie – een oor zou aannaaien.

Beseft Berlijn dan niet dat een opsplitsing van de euro een overwinning zou zijn voor de Amerikanen, en niet voor Duitsland? Tijdens de jongste bijeenkomst van de G20, in Seoul, heeft Berlijn hard en met succes gevochten tegen de Amerikaanse eis dat Duitsland zijn economie meer in evenwicht diende te brengen door een vermindering van zijn exportoverschot. Dat was een goede zaak.

Een breuk binnen de euro zou de Amerikanen het gewenste evenwichtsherstel opleveren dat ze door middel van de onderhandelingen in Seoul niet konden bereiken, waarbij de Duitsers het ook nog zichzelf zouden aandoen. Dat is niet slim.

Zo zou het voor Duitsland ook niet slim zijn om het verbazingwekkende exportvoordeel weg te gooien dat door deelname aan de euro is geboekt. Berlijn mag niet vergeten dat de euro Duitsland een heel goedkope wisselkoers heeft opgeleverd, en de landen aan de rand van Europa overigens een dure. De Duitse export heeft hier aanzienlijk van geprofiteerd en zou duidelijk de grote verliezer van een breuk binnen van de euro zijn.

De Duitsers doen net of er geen risico’s kleven aan de onbuigzame houding van Berlijn tegenover de Europese buitenrand, omdat zij degenen met het geld zijn. Neem van mij aan: ze zullen veel geld nodig hebben als de euro wordt opgesplitst en de ‘zuid-euro’, zoals verwacht, ineenstort.

Duitsland en andere Europese landen zijn al zeer nauw betrokken bij reddingsoperaties. Direct door Griekenland 110 miljard euro te geven, indirect via de Europese Centrale Bank en potentieel van Ierland, via de European Financial Stability Facility. Mocht de euro worden opgesplitst, dan zou het potentiële verlies op de EU-bijdrage tot nu toe onmiddellijk worden geëffectueerd – en zou Duitsland voor eenderde van het totaalbedrag de klos zijn. Bedenk eens hoe populair Merkel bij de Duitse, en andere Noord-Europese, belastingbetalers zou zijn als zij een dergelijk verlies moeten opvangen.

Opsplitsing van de euro zou alleen verliezers kennen, en wel grote verliezers, in Noord en Zuid.

Het wordt tijd dat Merkel haar retoriek tempert, voorzichtiger wordt en eerbied toont voor de reacties van de markt op haar voortdurende stroom van provocerende publieke uitspraken.

Helaas zijn de vooruitzichten op dit punt niet veelbelovend. Het lijkt voor haar wel een principekwestie. Vorige week zei de bondskanselier nog in Berlijn: „Ik zal niet inbinden [met die stoere praat], want anders wordt het primaat van de politiek boven de financiën niet meer gehandhaafd.”

Wat hebben we aan politiek als ze het verkeerde beleid voorstaat?

Op dit moment lijkt de opsplitsing van de euro een stipje aan een heel verre horizon, maar in dit klimaat, waarin de markten op dynamiet lijken, klaar om bij de minste provocatie te ontploffen, kan alles heel vlug gaan. Voor we het weten, kan wat gisteren nog ondenkbaar was vandaag werkelijkheid worden. Waarom het risico lopen?

De tijd is gekomen om op te houden met destructieve publieke uitspraken, gericht op de lokale belastingbetalers. Uiteindelijk zitten Noord- en Zuid-Europa in hetzelfde schuitje – dat op het ogenblik alleen veel en veel meer water maakt dan het zich veilig kan veroorloven.

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hoover Instituut van Stanford University. Hij was voorheen hoogleraar economie aan New York University.