President Zuid-Korea: macho moet behoedzaam blijven

South Korean President Lee Myung-Bak speaks at an emergency meeting with top security officials and economy ministers at the presidential Blue House in Seoul on November 25, 2010. South Korea will strengthen its military forces on five islands bordering North Korea following a deadly artillery attack by Pyongyang, the presidential palace said. REPUBLIC OF KOREA OUT AFP PHOTO/DONG-A ILBO AFP

Hij leidt zijn land als topman van een chaebol, zoals de industriële conglomeraten in Zuid-Korea worden genoemd. Hard, zakelijk, zonder omwegen. Een man van weinig woorden. „Bulldozer” noemen ze in Seoul deze ondernemer in de politiek. Een bijnaam die stamt uit de tijd dat hij zich als burgemeester er niet voor schroomde de hoofdstad drastisch te verbouwen.

En hoe gaat Lee Myung-bak (69), de conservatieve president van Zuid-Korea, nu om met Noord-Korea? Gestoken in kort leren jasje trok hij zich dinsdag terug in een commandobunker met zijn militaire en politieke adviseurs na de artilleriebeschieting op een Zuid-Koreaans eilandje . Nu dreigt hij met een nieuwe doctrine om op aanvallen uit het noorden te reageren: minder „passief”.

Wat kan de wereld verwachten van Lee?

Hij was een macho in vredestijd, die de presidentsverkiezingen in 2007 won met een historische marge, na een neoliberale 747-campagne: 7 procent groei per jaar, 40.000 dollar gemiddeld jaarinkomen en Zuid-Korea als 7de economie ter wereld. Gewone jongen ook, die etaleert hoe hij vuilnis ophaalde en popcorn verkocht om zijn avondopleiding aan een economische hogeschool te betalen. Lee bewondert dictator Park Chung-hee, die in de jaren zeventig de armoede wist te verminderen.

Sommige progressieve critici vinden dat Lee Myung-bak het oplopen van de spanningen op het Koreaanse schiereiland zelf heeft veroorzaakt. Na zijn aantreden in 2008 rekende hij af met de ‘Zonneschijnpolitiek’ van zijn voorgangers: progressieven van de democratiseringsbeweging, die Noord-Korea met vredelievende glimlach tegemoet wilden treden. De politiek van detente heeft geen stem meer. De architect van de Zonneschijnpolitiek, Kim Dae-jung, die tussen 1998 en 2003 president was, overleed vorig jaar. Zijn geestverwante opvolger Roh Moo-hyun pleegde zelfmoord, ook vorig jaar.

Volgens Lee Myung-bak leidden hulp en goede bedoelingen er slechts toe dat Noord-Korea zijn nucleaire wapenarsenaal kon opbouwen. Hij stopte de humanitaire hulp aan Pyongyang om het regime tot onderhandelen te dwingen, en dreigde het ministerie van Hereniging weg te saneren.

Maar het conflict met Noord-Korea dwingt Lee meer gezichten te tonen dan hij in zijn vroegere leven als directeur van Hyundai Construction nodig had. Terwijl hij economisch harde doelen nastreeft – Zuid-Korea is met wereldfirma’s als Samsung en LG al de zelfbewuste vierde economie van Azië – moet hij vrezen dat al te ferm optreden het conflict met Noord-Korea laat escaleren.

Harde taal tegen Noord-Korea uiten is makkelijker dan reageren op een militaire dreiging, zoveel is Lee na twee jaar duidelijk. Zijn volk staat ambivalent tegenover de Noord-Koreanen, vaak familie. Van leider Kim Jong-il moeten ze niets hebben, maar niemand moet eraan denken dat arme en misleide Noord-Koreanen slachtoffer worden van een militair treffen.

Maar ook op prudent optreden krijgt Lee kritiek. Dat bleek eerder deze week, en ook al na het torpederen van een marineschip in maart, waarschijnlijk door Noord-Korea. Lee reageerde toen beheerst, liet een internationaal onderzoek instellen en rekende op een veroordeling van China. Maar Peking weigerde Noord-Korea als dader aan te wijzen. Ook zijn positieve woorden over de reis van Kim Jong-il naar China eind augustus – de Dierbare Leider kan met eigen zien hoe succesvol de hervormde Chinese economie is – hebben ogenschijnlijk weinig effect, hoewel de Chinese reactie op het recente artillerieduel minder lauw was dan op de aanval op het marineschip.

Vanaf zondag wordt het weer spannend in de Koreaanse wateren. Zuid-Korea en de VS houden dan marineoefeningen. Misschien moet Lee weer de bunker in, gevangen in dilemma’s. De wereld verwacht behoedzaamheid van hem.