Na zwaar delict moet straf altijd kunnen

Een voormalig actievoerder bekende brandstichting nadat het delict was verjaard. De VVD is boos dat de man ermee wegkomt. Vijf vragen over verjaring.

VVD-Kamerlid Ard van der Steur pleitte gisteren voor het afschaffen van de verjaringstermijn voor ernstige gewelds- en zedendelicten. Hij krijgt hiervoor steun van een meerderheid van de Tweede Kamer.

1 Waarom verjaren misdrijven? Dorris de Vocht, universitair docent straf- en strafprocesrecht aan de Universiteit van Maastricht: „De voornaamste reden is dat de maatschappelijke behoefte om een misdrijf te bestraffen na verloop van tijd afneemt.” Veel mensen vinden het bijvoorbeeld onnodig dat iemand die vijftien jaar geleden in een dronken bui zijn buren wakker heeft gehouden, nu nog een boete moet betalen. Bij zware misdrijven ligt dat anders. De meeste mensen vinden dat zo’n misdaad altijd bestraft moet worden, ook al is het (meer dan) twintig jaar geleden.

2 Wat zijn de huidige verjaringstermijnen? Iemand die een overtreding heeft begaan kan hiervoor na drie jaar niet meer gestraft worden. Bij misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van minder dan drie jaar, bedraagt de verjaringstermijn zes jaar. Bij delicten waarvoor iemand méér dan drie jaar de cel in zou moeten, is dat twaalf jaar. En ernstige misdrijven waarop meer dan tien jaar gevangenisstraf staat, kennen een verjaringstermijn van twintig jaar. Daders van misdrijven waarop levenslang staat, zoals moord en leidinggeven aan een terroristische organisatie, kunnen hiervoor altijd worden vervolgd. Datzelfde geldt voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

3 Wat stelt de VVD nu precies voor?De VVD wil de verjaringstermijn voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven (die nu na twaalf jaar verjaren) afschaffen, zei Ard van der Steur gisteren in de Tweede Kamer. Hij was „woedend” toen hij vorige week een voormalig lid van de Nederlandse terreurgroep RaRa op televisie hoorde bekennen dat hij betrokken was geweest bij brandstichting in drie Makro-filialen, in de jaren tachtig. „Met een glimlach op zijn gezicht vertelde hij, nu hij geen risico meer loopt, dat hij daarbij betrokken was.” Van der Steur vindt dat „criminelen moeten worden gestraft” en „zich nooit veilig moeten kunnen voelen”. Het liefst wil de VVD de verjaringstermijn voor álle delicten afschaffen, maar hiervoor is geen Kamermeerderheid.

4 Hoe reageerden de andere Kamerfracties? PVV, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks reageerden instemmend op het plan. Al mag het volgens CDA’er Madeleine van Toorenburg „nooit gaan over het over zestig jaar vervolgen voor de diefstal van een rolletje drop”. Zij waarschuwde ook voor het risico op meer gerechtelijke dwalingen. Van der Steur zei zich daarover minder zorgen te maken. „Je zult die zaak hoe dan ook rond moeten krijgen. Wij realiseren ons natuurlijk dat je problemen kunt krijgen met de bewijslevering en de herinnering van mensen, maar de afweging wel of niet tot vervolging over te gaan, is natuurlijk aan het Openbaar Ministerie.”

5 Is het ex-RaRa-lid te vervolgen als dit plan doorgaat? Nee, de nieuwe verjaringstermijnen gelden alleen voor misdrijven die nog niet verjaard zijn op het moment dat de wet ingaat. Dat duurt nog wel even.