Kort nieuws Wetenschap

Pleitbezorger van evolutie èn geloof is overleden

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 25 nov. Bioloog Jan Lever is dinsdag op 88 -jarige leeftijd overleden. Lever was van 1952 tot 1986 hoogleraar dierkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kreeg landelijke bekendheid in de jaren vijftig en zestig toen hij als gereformeerde een lans brak voor de evolutietheorie. In 1956 schreef hij het boek Creatie en Evolutie. Onder Levers invloed hebben veel gematigde christenen de letterlijke bijbellezing verlaten. Lever verdedigde dat je in God kunt geloven en tegelijkertijd kunt accepteren dat het leven op aarde door evolutie is ontstaan. Volgens hoogleraar evolutiebiologie Gerdien de Jong van de Universiteit Utrecht is Lever „van grote betekenis geweest” voor de omslag in het denken over evolutie in de protestantse kerk. „Hij was een zeer beminnelijke man die de zaak nooit op de spits dreef”, zegt De Jong. Kort na het verschijnen van Levers boek kwam een gereformeerde synode terug op een leerstelling uit 1926 dat de slang in het paradijs letterlijk had gesproken tegen Eva. In 1980 stelde de gereformeerde kerk dat de schepping op het terrein van het geloof ligt en evolutie op dat van de wetenschap. Omdat ze geen raakvlak hebben zijn beide visies verenigbaar. Dat was precies het pleidooi dat Lever dertig jaar eerder had gehouden.

Cellen nemen plastic organel op

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 25 nov. Zoals mensen een kunstnier kunnen krijgen als functionerend orgaan, zo kan een cel een plastic organel krijgen. Dat blijkt uit het onderzoek van Stijn van Dongen die daarop afgelopen dinsdag promoveerde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Van Dongen maakte minuscule polymeercapsules met enzymen aan de binnenkant. De buitenkant voorzag hij van biologische signaalmoleculen, die ervoor zorgen dat levende cellen de capsules in zich opnemen. De polymeerwand was halfdoorlatend, waardoor kleine moleculen vrij naar binnen en buiten konden stromen, terwijl de grote enzymen in de capsule bleven. Zo kon Van Dongen een kunstmatig organel maken dat aan de stofwisseling in de cel meedeed. De promovendus hoopt dat met deze technologie in de toekomst zieke cellen in het lichaam genezen kunnen worden door ontbrekende of defecte enzymen te vervangen.

IJsbeer zoekt het vasteland op

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 25 nov. De ijsbeer krijgt het moeilijk. De klimaatverandering ontneemt hem de velden zee-ijs waar hij op zeehonden joeg en dwingt hem in zuidelijke richting het land op te gaan. Daar ontmoet hij, in Canada, de grizzlybeer die door de opwarming juist noordwaarts trekt. Maar de grizzly is beter aangepast aan het voedsel van toendra’s en bossen dan de ijsbeer. Die zal daardoor de komende concurrentie moeiteloos winnen. Amerikaanse en Spaanse onderzoekers schrijven dit in het novembernummer van het internettijdschrift PLoS One. Met een wiskundige techniek vergeleken ze de sterkte van de beet en van het schedelbeen van beide beren en ontdekten dat de ijsbeerschedel te zwak is om langdurig plantaardig voedsel te verwerken. Bij het bijten ontstaan daarin veel te hoge spanningen. Een tijdige aanpassing aan het landleven lijkt uitgesloten.