In Polen word je eerder vermoord bij familieruzie

In Nederland neemt het aantal gewelddadige overvallen snel toe. Hoe zit dat in andere Europese landen?

Uit onderzoek van de Universiteit van Tilburg is deze week gebleken dat Nederland in snel tempo verwordt tot een overvallersparadijs. Het aantal (gewelddadige) overvallen heeft in 2009 een recordniveau bereikt.

In andere Europese landen zijn overvallen nauwelijks onderwerp van discussie. Sterker, in landen die in West-Europa vaak worden geassocieerd met welig tierende georganiseerde misdaad, lijkt de problematiek amper te bestaan. In Polen en in andere nieuwe lidstaten van de EU neemt het aantal overvallen juist af.

Dat is niet zo vreemd: het oude Oostblok komt van ver. In de jaren na het communisme groeide de rechteloosheid. Nieuwe staten waren zwak, maffiabendes vulden het vacuüm. Vooral de inzet van private bewakingsfirma’s lijkt het tij echter te hebben gekeerd. Ook wordt bij overvallen zelden extreem geweld gebruikt. De kans dat je wordt vermoord tijdens een familieruzie is groter in Polen.

Cijfers en trends laten zich moeilijk vergelijken omdat landen verschillende definities gebruiken van overvallen. Eurostat, het EU-statistiekbureau, meldt dat in Portugal een overval niet als overval geldt als er een dode bij valt. Maar in het algemeen valt er wel iets te zeggen. Griekenland heeft in vergelijking met andere landen traditioneel weinig criminaliteit. De sociale controle is groot. De afgelopen twee decennia is de criminaliteit wel snel gestegen, maar zij blijft nog relatief laag. Griekenland kreeg na het communisme een nieuwe onderklasse van terugkerende vluchtelingen en migranten en daarmee namen de winkeldiefstallen en berovingen toe.

In Spanje is het aantal gewapende overvallen in 2009 ook gedaald (met 13 procent), zei de regering vorige maand. Sommige ondernemersverenigingen beschuldigden de regering ervan de cijfers kunstmatig laag te houden door overvallen niet te registreren als er niets wordt buitgemaakt. Juweliers spreken van een toename. De veronderstelde stijging wordt doorgaans toegeschreven aan de crisis. Werkloze Spanjaarden zouden terugvallen op de criminaliteit.

Oud-minister van Binnenlandse Zaken Wolfgang Schäuble noemde Duitsland vorig jaar nog „een veilig land”. In 2008 was het aantal misdaadaangiften met meer dan 3 procent gedaald. Maar van een trendbreuk was geen sprake. Vooral in grootstedelijke ‘probleemwijken’ in Duitsland stijgt het aantal misdaden waarbij zwaar lichamelijk geweld wordt gebruikt.