Den Haag boft met ring uit Amsterdam

‘Altijd sta jij achter de rol, nooit ervoor”, zei Anne-Wil Blankers gisteravond tegen haar jongere collega Ariane Schluter in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Daar droeg Blankers, tijdens een sobere ceremonie na afloop van de voorstelling Verre vrienden, de tot dusver door haar gedragen Theo Mann-Bouwmeesterring over aan de huidige steractrice van het Nationale Toneel. Een prachtig talent, strak, modern, bescheiden, pienter, stijlvol – aldus de aan Schluter toegeschreven kwalificaties. „Het Nederlandse toneel boft met jou”.

In haar dankwoordje repte Schluter (44), die zich nu de beste actrice van het land mag noemen, van haar samenwerking met regisseurs als Johan Doesburg (toneel) en Alex van Warmerdam (film). Ook stelde ze vast dat ze haar carrière had kunnen maken „dankzij overheidssubsidie”. Om daar na het demonstratieve applaus van het publiek aan toe te voegen dat de kunsten dezer dagen door de politiek worden bejegend met „minachting en gebrek aan visie”.

Nog meer applaus oogstte ze even later door de reactie te citeren van Churchill, toen hem in 1943 werd gesuggereerd de financiële nood te bestrijden door op kunst te bezuinigen: „Als we gaan bezuinigen op kunst, waar vechten we dan voor?”

De ring is een persoonlijke prijs, die in 1911 voor het eerst werd uitgereikt aan Theodora Mann-Bouwmeester, de grande dame van de toenmalige Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel – met het verzoek de onderscheiding op een moment naar eigen keuze door te geven aan een „Nederlandsche kunstzuster” die ze eveneens zelf mocht kiezen. Zo kwam het eerbewijs achtereenvolgens in handen van de actrices Else Mauhs (in 1934), Caro van Eyck (1960), Annet Nieuwenhuyzen (1979) en Anne-Wil Blankers (1994). De laatste verklaarde gisteravond dat haar keus al geruime tijd geleden op Schluter viel: „Maar ik heb gewacht tot ik zeventig was, dan kon jij nog een beetje groeien”.

Niemand rept er intussen meer over dat die eerste ring, blijkens een reproductie van de oorkonde op de site eenlevenlangtheater.nl, aan mevrouw Mann-Bouwmeester is toegekend „namens de Amsterdamsche burgerij”. De overhandiging had dan ook plaats in de Stadsschouwburg in Amsterdam – „een zeldzame huldebetooging” aan „onze eerste tooneelspeelster”, aldus een krant.

Vervolgens ontvingen ook Mauhs, Van Eyck en Nieuwenhuyzen de ring op die plek. Pas toen Anne-Wil Blankers zestien jaar geleden aan de beurt kwam, werd zij – als Haags actrice – geëerd in de Koninklijke Schouwburg. En dat geldt nu dus voor Ariane Schluter. Waarmee de ring nu voor de tweede keer in Den Haag is uitgereikt. De Amsterdamse burgerij heeft het nakijken.

HENK VAN GELDER