Niemand houdt meer van ProRail

Moet ProRail blijven bestaan in zijn huidige vorm? Vorige week leidde een storing bij Utrecht tot chaos op het spoor. ProRail was verantwoordelijk.

Vleuten / Terwijnen, 23 maart 2009. Een goedentrein ontspoorde in de ochtend en beschadigde daarbij zo'n vijf kilometer spoor. Er werd een passagierstrein geraakt, maar er vielen geen gewonden. Verwacht wordt dat het herstellen van het spoor ongeveer een week zal duren. Foto: Willem Sluyterman van Loo

Lolke van der Heide

ProRail bood gisteren in een advertentiecampagne in alle landelijke dagbladen „oprechte excuses” aan voor de chaos op het spoor van afgelopen weekeinde. Te laat, vinden politieke partijen en consumentenorganisaties: de beheerder van de infrastructuur moet worden gereorganiseerd.

Vrijdag leidde brand in de stroomvoorziening voor de wissel-en seinbediening op Utrecht CS tot een grote storing. Het treinverkeer rondom Utrecht lag meer dan 24 uur lam. Het was de zoveelste grote storing op het spoor van de afgelopen jaren. Kamerlid Arie Slob van de ChristenUnie wil daarom ProRail in zijn geheel opheffen en de taken onderbrengen bij Rijkswaterstaat, dat dichter bij het Rijk staat. „Zo kan de minister goed en snel aansturen. Het wordt allemaal transparanter, flexibeler, en ik hoop ook goedkoper.” Een tweede voordeel is volgens Slob dat Rijkswaterstaat dan wegen, water en spoor in een hand heeft.

De onvrede over ProRail groeit in de politiek. De kritiek: het duurt lang voordat dingen worden gerealiseerd, het is onduidelijk wat er met de onderhoudsbudgetten gebeurt en er blijft veel geld op de plank liggen. Slob: „Er is altijd wat aan de hand en er wordt altijd gewerkt aan een oplossing. Het is af en toe net een repeterende wekker.”

De VVD eist ook stappen. Charlie Aptroot: „De maat is vol. Directie en raad van commissarissen moeten opstappen. Ze gaan er allemaal uit. We zijn het vertrouwen in ProRail helemaal kwijt. Serieus bekijken of het naar Rijkswaterstaat kan. Maar een groot Rijkswaterstaat is ook eng.”

Andere partijen zijn voorzichtiger, maar vinden wel dat de minister strenger moet toezien en meer invloed moet uitoefenen. „Dit is een ernstige situatie. Bij elke calamiteit gaat daar het licht uit", zegt Ineke van Gent van GroenLinks.

Consumentenorganisatie Maatschappij voor Beter OV vindt ook dat er iets moet veranderen. „ProRail is niks in deze vorm en het zal ook nooit wat worden, het heeft geen bestaansrecht meer”, zegt bestuurder Rikus Spithorst. Maar het onderbrengen van de infrabeheerder bij Rijkswaterstaat ziet hij niet als een verbetering. „Alsof Rijkswaterstaat zo’n goede organisatie is.” De Maatschappij stelt voor ProRail om te vormen tot een coöperatie van alle gebruikers van het spoor. Spithorst: „De gebruikers, de spoorwegmaatschappijen, hebben nu amper iets te vertellen over het beleid binnen ProRail. Terwijl zij wel afhankelijk zijn van de betrouwbaarheid van het spoorwegnet. Gebruikers moeten zeggenschap krijgen over het spoor. Net zoals bakkers gezamenlijk meelfabrieken aansturen.”

Arriën Kruyt, de voorzitter van reizigersorganisatie Rover stelt dat ProRail „fundamentele beleidsfouten maakt.” Volgens Kruyt is de controle op seinen en wissels te centraal geregeld, waardoor een storing zoals bij Utrecht meteen een grote uitwerking heeft. „Het cynische is dat een paar weken geleden een peperduur crisiscentrum in Utrecht is geopend. Wat heeft dat nu geholpen?” Rover doelt hiermee op het OCCR, het Operationele Controle Centrum Rail, waarin ProRail en NS samenwerken. Dit OCCR, dat 16 miljoen euro heeft gekost, is bedoeld om in geval van calamiteiten de coördinatie op zich te nemen.

ProRail wil niet ingaan op de kritiek uit Den Haag. „We wachten het debat af”, zegt een woordvoerder, „maar we hebben wel begrip voor de kritiek.” ProRail vindt dat het vorige week geen grote fouten heeft gemaakt. De advertentie van gisteren is dan ook geen schuldbekentenis, zegt de woordvoerder.

NS neemt het in een reactie op voor ProRail. „Het OCCR heeft prima gewerkt. Wij hebben daar met zijn allen keihard geknokt. Zonder het crisiscentrum had de storing veel langer geduurd”, zegt een woordvoerder. Hij wijst erop dat er geen sprake was van een storing in de computersystemen, waarvoor een backup is. „Het ging om de stroomvoorziening en daar is geen backup voor. Je kunt niet alles dubbel uitvoeren.”

Eerder dit jaar wilde de directie van staatsbedrijf ProRail dat haar leden zouden worden ingeschaald in een hogere salariscategorie. De toenmalige minister Eurlings wees dit af. Arriën Kruyt: „Te hopen valt dat deze minister (Schultz Van Haegen, red.) niet al te veel compassie heeft met de directie van ProRail.”