Jonge overvallers hebben een laag IQ en moeten naar de psychiater

Het nieuws van de dag: de politie heeft geen greep op overvallen, die sinds 2007 sterk stijgen. Pakkans, opheldering en strafdreiging zijn veel te laag. De bestrijding ervan is een ’testcase voor de rechtsstaat’, aldus de onderzoekers. Lees hier een bericht. En hier het commentaar. Maar wie zijn toch de daders?

In het alarmerende rapport ‘Overvallen in Nederland’ van de Tilburgse criminoloog Cyrille Fijnaut en anderen wordt duidelijk dat het geen ‘instapcriminaliteit’ is, zoals bij de politie nog veel wordt gedacht. Vaak zijn de overvallen namelijk slecht voorbereid: hit and run. Het lijkt daarmee op gelegenheidscriminaliteit. De opbrengst is in twee derde van de overvallen, op winkels, bedrijven en zelfs woningen, ook vrij gering. Uit de studie blijkt echter dat het om geroutineerde veelplegers gaat. Lees hier het rapport, op pagina 246. In ruim 80 procent van de gevallen zijn de daders eerder met de politie in aanraking geweest, soms wel 12 tot 16 keer. Het moet dus een bekende problematische groep zijn.

Fijnaut constateert dat deze uitkomst precies spoort met een recent dossieronderzoek naar de 1179 meest ernstige jeugdige misdadigers in Nederland. Dat onderzoek ‘Unraveling serious juvenil delinquency’ werd verricht door Eva Mulder die er in mei van dit jaar op promoveerde. Ook dat onderzoek staat online, en wel hier. Even doorscrollen naar de Nederlandse samenvatting vanaf pagina 149. Deze zogeheten ‘top 5 procent’ van ernstige jonge daders kent de hoogste recidive score van 80 procent en blijkt bijzonder moeilijk te behandelen. Zoals Fijnaut het samenvat in zijn rapport op blz. 259: dit zijn criminelen die een ‘hartgrondige hekel hebben aan gezag en die in beginsel niet willen meewerken aan behandeling’. Toch hebben zij volgens Mulder om weer op het rechte pad te komen een behandeling nodig met een ‘hoge intensiteit’. Zij onderscheidt dadergroepen met het grootste risico op herhaling als volgt:

  • - jongeren die gewelds- en vermogensdelicten combineren en antisociaal zijn;
  • - jongeren die gewelds- en vermogensdelicten combineren en gezinsproblemen hebben;
  • - jongeren die gewelds- en vermogensdelicten combineren en seksuele problemen hebben met zwakke sociale en cognitieve vaardigheden, en
  • - jongeren die vooral vermogensdelicten plegen en seksuele problemen hebben met zwakke sociale en cognitieve vaardigheden.

Zij constateert dat ,,ernstige jeugdige criminelen die gewelds- en vermogensdelicten combineren de meest risicovolle jongeren zijn in de onderzoeksgroep, ongeacht hun risicoprofiel. We hebben te maken met generaliserend gedrag, dat kennelijk moeilijk te beïnvloeden is.”

Op deze beelden van RTV Noord zijn daders te zien van een recente roofoverval op een Groningse juwelier.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=jroZLIrFvMk&feature=related[/youtube]

Fijnaut vraagt zich af of voor deze groep wel de zogeheten ‘You Turn’ methode geschikt is die nu alle justitiële jeugdinrichtingen wordt toegepast. Bij die methode ‘draait alles om het aanleren van verantwoordelijkheid’, aldus de toelichting op de website van het gevangeniswezen, hier.

Volgens Mulder heeft een ‘groot deel’ van deze ernstige jeugdige criminelen ‘een beneden gemiddeld IQ en gebrekkige sociale vaardigheden’. Bij een groot deel van de dadergroep is bovendien sprake van ‘psychopathologie’. Zij zouden naar de (jeugd) psychiater moeten. Maar daarvan zijn er in Nederland veel te weinig. Ook Fijnaut is pessimistisch. ‘Rest dan voor degenen die kennelijk zo goed als onbehandelbaar zijn alleen langdurige opsluiting? Aangezien daders onder de 23 niet langer dan 6 jaar opgesloten kunnen worden, moet er misschien iets anders worden verzonnen. De politie zou pleiten voor ‘stelselmatig en intensief toezicht’ als deze daders weer uit de gevangenis worden ontslagen. Fijnaut: ‘Maar voor zulk toezicht bestaat momenteel geen juridische titel’.

En hier is te zien hoe het drietal verdachten achter de winkel aan komt rijden.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=p9BJwP-Edmg&NR=1[/youtube]

Wat vindt u? Moet er inderdaad ´stelselmatig en intensief toezicht´ komen voor overvallers die hun gevangenisstraf hebben uitgezeten?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • Folkert Jensma