Eerst m'n snor terug

Stand-up comedian Richard Herring maakte een show over de snor van Hitler.

„Het stelen van die snor is misschien wel zijn grootste misdaad.”

De snor was echt. Toeschouwers liet hij eraan trekken. „Ze konden niet geloven dat ik een Hitlersnor had laten staan”, zegt Richard Herring over de vermomming bij zijn onemanshow Hitler Moustache. „Met die tandenborstelsnor onder je neus roep je een stigma over jezelf af. Daar ging het mij juist om. Wat doet zo’n snor met je, en word je net zo’n slecht mens als Adolf Hitler?”

De Britse komiek Richard Herring woont en werkt in Shepherd’s Bush, een van de meest multiculturele wijken van Londen. De groeiende politieke invloed van de racistische British National Party (BNP) zette hem aan het denken, nadat oprichter John Tyndall in de media verklaarde dat hij Hitlers Mein Kampf als zijn Bijbel beschouwde. Herring besloot dat satire zijn beste wapen was om weerwoord te bieden. De speelfilm The Great Dictator (1940) van Charlie Chaplin gaf hem inspiratie voor een avondvullend comedyprogramma waarin de snor centraal moest staan.

„Chaplin had dat kleine snorretje al vele jaren eerder dan Hitler”, zegt Herring. „Als je oude filmpjes ziet uit de jaren dertig, dragen juist nette heren zo’n borstel onder de neus. Adolf Hitler nam Chaplin zijn snor af, net zoals hij de swastika van zijn oorspronkelijke, vredelievende betekenis ontdeed. Ik wil de tandenborstelsnor terugclaimen voor de comedy. Geef Chaplin zijn snor terug!”

Herring (1967) studeerde geschiedenis aan de universiteit van Oxford en debuteerde in 1989 als stand-up comedian. Zijn eerste bekendheid verwierf hij met Stewart Lee als het komische duo Lee & Herring. In 1994 debuteerde hij met de soloshow Richard Herring Is Fat en sindsdien legt hij zich vooral toe op theaterwerk. De British Theatre Guide riep hem uit tot „verborgen meester van de moderne Britse comedy”.

Naast zijn grotendeels geïmproviseerde stand-up werk bracht Herring enkele theatrale onemanshows zoals Hitler Moustache, een show die hij meer dan honderd keer opvoerde en waarvan zojuist een live registratie op dvd is verschenen.

„Hier op straat werd er wisselend gereageerd op mijn Hitlersnor. De meesten liepen ongeïnteresseerd aan me voorbij, maar soms zag ik schuine blikken van mensen die me argwanend nakeken. Er is een soort zelfhaat voor nodig om als weldenkend mens zo’n symbool van de rampspoed uit de Tweede Wereldoorlog mee te dragen.

„In mijn show zeg ik dat het stelen van die snor misschien wel Hitlers grootste misdaad is geweest. Als comedian mag ik dat zeggen, omwille van de humor. Terwijl ik natuurlijk niet wil bagatelliseren dat er een holocaust heeft plaatsgevonden. De snor zette mij aan het denken en met de show wilde ik daar zo eerlijk mogelijk verslag van doen. Hoe ga je bijvoorbeeld om met het vijftigjarige huwelijk van je ouders, als je een Hitlersnor hebt en je weet dat er honderden foto’s gemaakt gaan worden? Ik heb het monsterlijke ding voor die ene dag afgeschoren, hoewel ik midden in mijn tournee zat.”

In zijn show haalt Herring een waargebeurde anekdote op, die veel zegt over de manier waarop de snor hem tot nadenken dwong. „Hier vlak om de hoek werd mijn iPhone uit mijn handen gerukt door een jongen op een fiets, die er als een haas mee vandoor ging. Ik zette het op een schreeuwen, want zonder iPhone ben ik nog niet half de man die ik normaal ben. Mijn hele leven zit erin opgeslagen. Er kwam een politiewagen aanrijden en ik werd achterin gezet om de dader achterna te gaan. We reden een kwartier lang vruchteloos rond, speurend naar een zwarte jongen met een zwarte muts en een racefiets. Toen ik een zwarte jongen met een bláuwe muts zag, verzuchtte ik tegen de agenten dat al die potentiële daders er hetzelfde uit zien. Toen pas bedacht ik met hoe dat geklonken moet hebben: een man met een Hitlersnor die hardop verkondigt dat alle negers op elkaar lijken. Racisme zit in een klein hoekje, zelfs als je niet van plan bent te discrimineren.”

Het steekt hem, dat hij in een column in The Guardian beticht werd van goedkoop effectbejag ten koste van de gevoelens van oorlogsslachtoffers. De schrijver viel over het uit zijn verband gelichte citaat „racisten hebben een punt”.

Met zijn lange haar en gedrongen postuur lijkt hij in de verste verte niet op Hitler, zeker niet nu de snor er weer af is. Op de publiciteitsfoto die op de voorkant van de dvd prijkt, is de gelijkenis echter frappant. Fotograaf Steve Brown kwam met een doorleefd exemplaar van Mein Kampf en stelde voor hem met precies dezelfde, indringende blik af te beelden. Het resultaat is van een hypnotiserende intensiteit, hetgeen Herring tot de uitspraak brengt dat „Hitler geen domme jongen was op het gebied van marketing”.

De dvd Hitler Moustache is uitgebracht door PIAS.

    • Jan Vollaard