Crisis in Ierse politiek...

Jarenlang was Ierland een economisch wonderkind. De banken profiteerden.

Nu is het land verwikkeld in een eurocrisis en een politieke crisis. Tegelijkertijd.

Een demonstrant in Dublin. In 2011 mogen de Ieren weer stemmen. Foto AFP Berry Fleming holds a placard with the wording 'This tale has no Happy Ever After' in the main shopping area of Dublin, in Ireland on November 12, 2010. Fleming was made redundant from a leading retailer recently. Ireland's Finance Minister Brian Lenihan said Friday that the economy was well-funded until next summer and the government did not need to apply for aid from the European Financial Stability Fund. Ireland needed to outline establish a four-year economic plan to cut the deficit and to pass a December 7 budget that will involve slashing 6 billion euros (8.2 billion dollars) in spending cuts and tax rises, he added. AFP PHOTO / Peter Muhly AFP

1Hoe kon het zo misgaan met Ierland?

Ierland (hoogopgeleid, Engelstalig, slechts 12,5 procent vennootschapsbelasting) was lang het economische wonderkind van Europa. Door de komst van de zeshonderd Amerikaanse bedrijven – zoals Google, Intel en Dell – die vanuit Ierland toegang hadden tot de Europese interne markt werden de Ieren rijk.

Toen Ierland in 1999 lid werd van de Eurozone begonnen Ierse bankentegen lage rentepercentages geld op te halen om dit vervolgens uit te lenen. Zolang de huizenprijzen bleven stijgen, stegen de winsten.

Maar de vastgoedmarkt klapte in Ierland harder dan op het Europese continent. Volgens Kevin Daly, een econoom van zakenbank Goldman Sachs, lijkt de situatie in Ierland op de prijzenval in de VS. Daly constateert dat sinds de piek de huizenprijs in Ierland met 35 procent is gedaald. Aangezien 60 procent (260 van 550 miljard) van de leningen bestemd is voor hypotheken of vastgoedprojecten, worden de banken hard getroffen door de inzakkende markt. De schade bij banken kan oplopen tot 26,3 miljard euro, zo is de schatting.

2Wat heeft de Ierse overheid hiertegen gedaan?

De Ierse staat heeft tot nu toe de noodlijdende banken overeind gehouden door nationalisatie, miljardeninjecties en door het overnemen van de slechtste leningen door NAMA. Nu staat Allied Irish op het punt genationaliseerd te worden. De bank moet extra kapitaal ophalen en zal daar naar verwachting niet in slagen.

Alle moeite is niet genoeg gebleken. Ondanks alle garanties en maatregelen bleven spaarders geld weghalen bij de Ierse banken, reden voor Ierland een beroep te doen op het noodfonds. De naar verluidt 90 miljard euro moet spaarders en financiële markten voor eens en altijd geruststellen.

3De oppositie eist het ontslag van de regering. Waarom?

De oppositie en coalitiepartij de Groenen vinden dat premier Brian Cowen en zijn regering niet genoeg hebben gedaan om de financiële crisis te voorkomen. Partijleider John Gormley van de Groenen zei dat de Ieren zich „misleid en verraden” voelden, en dat er politieke zekerheid nodig is. Naar verluidt eisen het IMF en de ECB nog stringentere bezuinigingen en een verlaging van het minimumloon, en de Groenen zouden hiermee niet kunnen instemmen.

Nadat ook zijn eigen Fianna Fáil-partij om zijn vertrek had gevraagd, moest Cowen vervroegde verkiezingen voor 2011 uitschrijven. Hij wil pas opstappen nadat hij de details van het vierjarige bezuinigingplan bekend heeft gemaakt en nadat hij in december de begroting voor 2011 door het parlement heeft geloodst.

4Hoe groot is de kans dat Cowen hierin slaagt?

Dat is de vraag. De premier heeft de steun van drie onafhankelijke parlementsleden nodig die meestal de coalitie steunen. Twee van hen zeiden dat er eerst verkiezingen moeten komen voordat er een beslissing genomen wordt over de begroting. Voor het vertrouwen van de financiële markten in de Ierse economie zijn de bezuinigingsplannen en de begroting cruciaal.