Taalverandering is verbetering ook al stemt die droef

Omdat er vorige week geen WoordHoek verscheen, maar wel de eerste aflevering van Taalnieuws, vroegen diverse lezers of WoordHoek soms was beëindigd. Nee, dat is niet zo. Naar aanleiding van de nieuwe biografie van Toon Hermans schreef ik over diens woordspeligheid, maar er stond maandag al een groot stuk over Hermans op de Achterpagina en daarom verscheen WoordHoek vorige week alleen op de website (www.nrc.nl/woordhoek).

Taalnieuws verschijnt dus niet in plaats van maar naast WoordHoek, simpelweg omdat er wekelijks veel meer over taal te vertellen valt dan in WoordHoek past. Co-auteur van Taalnieuws is Marc van Oostendorp. Van Oostendorp is heel veel tegelijk – onder andere bijzonder hoogleraar Fonologische Microvariatie in Leiden, senior taalonderzoeker bij het Meertens Instituut in Amsterdam en redacteur van Taalpost, een digitale nieuwsbrief van het genootschap Onze Taal.

Snel door naar de actualiteit van deze week en dat is natuurlijk Sinterklaas, een feest waarop sommige mensen elkaar graag taalboeken cadeau doen. De jaarlijks terugkerende vraag in deze rubriek is: welke taalboeken komen daarvoor het meest in aanmerking?

Het degelijkste en interessantste taalboek van 2010 is zonder enige twijfel Nederlandse woorden wereldwijd van Nicoline van der Sijs (gebonden, 748 blz., €49,90). In deze krant zijn wel twee nieuwsberichten aan dit boek gewijd, maar geen bespreking. Die zal ook wel niet meer komen. Tot nu toe verschenen besprekingen in andere kranten waren buitengewoon lovend. Het is dan ook een indrukwekkend boek, dat in kaart brengt hoe Nederlandse woorden over de wereld verspreid zijn geraakt – wanneer, hoe, in welke talen.

Wellicht aardig om te weten: gedogen is al ruim een eeuw geleden uitgeleend aan onder meer het Fries en het Deens. Over het mooist vormgegeven taalboek van 2010 kan ook geen misverstand bestaan – dat is Woordsoep van Erik Nieuwenhuis, uitgegeven door AFdH (gebonden, 192 blz., €24,50). De ondertitel luidt: ‘Vrolijk dwalen in de Dikke van Dale’. Het gaat om onderhoudende taalcolumns, ingeleid door Ton den Boon, de Nederlandse hoofdredacteur van de Dikke.

Vers van de pers – vorige week verschenen – is Hun hebben de taal verkwanseld van Jan Stroop (paperback, 232 blz., €17,95).

Dit boek verdient een echte bespreking, maar hier moet ik volstaan met de mededeling dat het met veel kennis van zaken is geschreven, oorspronkelijk en eigenwijs. Stroop zet onder andere uiteen hoe het Nederlands verandert en waarom taalveranderingen verbeteringen zijn, hoewel ze soms droevig stemmen.

De productie van uitgeverij Van Dale is simpelweg niet bij te benen: recentelijk verschenen onder meer het Junior dokterswoordenboek (gebonden, 510 blz., €29,95), het Beeldwoordenboek Nederlands-Turks en Nederlands-Arabisch (beide 600 blz., €22,95), plus nog eens het Modern nieuwewoordenboek (onmogelijke titel!) en het Modern uitdrukkingenwoordenboek (beide 238 blz., €22,95).

Ook in de ramsj zijn momenteel interessante taalboeken te scoren. Bij Steven Sterk in Utrecht bijvoorbeeld Het Groot Dicteeboek der Nederlandse taal en Taal in stukjes van Reinhilde Haest. Het betreft paperbacks van het Davidsfonds, afgeprijsd van €14,95 tot €5,–.

Het dikke en gedegen Achternamen in Nederland en Vlaanderen (gebonden, 598 blz., van €49,95 voor €19,90) is zowel bij Steven Sterk als bij De Boekenmarkt in Den Haag te koop.

    • Ewoud Sanders