Politie krijgt speciale rechercheurs voor overvallen

Het aantal overvallen in Nederland stijgt. Maar de kans dat een overvaller wordt gepakt en veroordeeld is gering.

Het aantal overvallen in Nederland stijgt sterk, blijkt uit nieuw onderzoek. "De impact van overvallen op de samenleving is enorm", zegt onderzoeker Cyrille Fijnaut. "Op individuen, op woonwijken, op winkelstraten, op bedrijfssectoren." Op de foto is een Rotterdams speciaal politieteam in actie, na een overval op een supermarkt, in het voorjaar van 2008. Foto's Bas Czerwinski 18-05-2008, Rotterdam. Overval op supermarkt aan het Stadhoudersplein. Politie met getrokken wapen. Foto Bas Czerwinski

Elk politiekorps krijgt een gespecialiseerd team van rechercheurs dat zich permanent bezighoudt met overvallen. Dat heeft minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) beloofd. Het Openbaar Ministerie verhoogt de eisen tegen overvallers van woningen en bedrijven met een jaar gevangenisstraf.

Dat zijn enkele van de maatregelen die de minister en het OM gisteren aankondigden om het aantal overvallen drastisch terug te dringen. „De impact van overvallen is zo groot dat we de huidige situatie niet mogen laten voortduren”, zei Opstelten.

De afgelopen tien jaar leidde maar 16 procent van de overvallen in Nederland tot een veroordeling. Dat aandeel moet de komende vier jaar worden verdubbeld, kondigde de minister aan. Daarvoor moet het percentage opgeloste overvallen naar 40 procent. Vorig jaar was dat 23 procent. Het aantal overvallen moet omlaag van 2.898 in 2009 naar 1.900 in 2015.

Het Openbaar Ministerie pakt overvallers van huizen en bedrijven met ingang van 1 december harder aan. Een meerderjarige overvaller van een bedrijf kan rekenen op een strafeis van twee jaar cel, een overvaller van een woning op een strafeis van drie jaar. Als gedreigd is met een vuurwapen, wordt de eis in beide gevallen met nog eens een jaar verhoogd.

Minister en Openbaar Ministerie reageerden met hun maatregelen op het onderzoeksrapport Overvallen in Nederland, dat is opgesteld onder leiding van de Tilburgse hoogleraar Rechtvergelijking, Cyrille Fijnaut. De voorzitter van de zogeheten Taskforce Overvallen, de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb, bood het rapport gisteren aan Opstelten aan. De Taskforce werd vorig jaar ingesteld naar aanleiding van de alarmerende stijging van het aantal overvallen sinds 2007 met meer dan de helft tot het recordniveau van 2898 vorig jaar.

De aanpak van politie en justitie bij overvallen deugt niet, constateren de onderzoekers in het rapport. Daardoor worden veel te weinig overvallen opgelost. Vrijwel geen enkel politiekorps in Nederland besteedt systematisch aandacht aan overvallen. Gevolg is dat de politie geen goed beeld heeft van het soort misdrijf en van de overvallers. Overvallers zijn gemiddeld tussen de 15 en 30 jaar oud en gemiddeld twaalf tot zestien keer eerder met de politie in aanraking geweest.

„Het landelijk beleid bij overvallen vertoont weinig samenhang en diepgang”, zeggen de onderzoekers. „Van daadwerkelijke landelijke of bovenregionale aansturing van de opsporing geen sprake.”

Enkele conclusies uit het rapport Overvallen in Nederland:

het aantal woningovervallen verdubbelde bijna de afgelopen tien tot 688 in 2009;

het aantal bankovervallen is in diezelfde periode meer dan gehalveerd van 95 in 2000 tot 36 in 2009;

bij 56 procent van de overvallen werd fysiek geweld gebruikt;

bij 16,2 procent van de overvallen vielen gewonden of doden;

24,3 procent van de overvallen werd gepleegd door blanken;

bij tweederde van de overvallen ging het om hit-and-runacties, dat aandeel blijft vrij constant;

de gemiddelde buit was de afgelopen tien jaar 15.500 euro.